Metafora

Prenda Sejdia

POETIIKA IME NËN THJERRZËN

E VLERËSIMEVE KRITIKE DHE ANALIZËS LETRARE

Redaktor:

Gëzim Ajgeraj

Recensente:

Marsida Sejdia Agolli

Lektore:

Endrijeta Paplekaj

PRENDA SEJDIA

POETIIKA IME NËN

THJERRZËN E VLERËSIMEVE KRITIKE DHE ANALIZËS

LETRARE - 2

Shtëpia Botuese “7 Days”

Prizren, 2021

P A R A T H Ë N J E

“Ka dy mënyra për të bërë karrierë:

Ose prej aftësisë tënde, ose prej pa’aftësisë tjetër kujt.

Kështu që opinioni i dhjetëmijë personave nuk ka asnjë vlerë, nëse asnjë prej tyre nuk din asgjë rreth argumentit (Antonnus Augustus ).”

E nis pikërisht në këtë formë këtë parathënje pasi njeriu do japë më të mirën nga vetja për një botë në zhvillim dhe kjo padyshim ndodh nga shpirtërat e pasur, duke e përsosur Penën e duke prezantuar atë forcë fjale që buron nga shpirti.

Mjeshtërit e fjalës, e përsosin mjeshtërinë e tyre pasi për lexuesin sjellin ‘ajkën e fjalës’me vlerësimet e tyre mbi krijimet poetike.

Omer Kajam - poet persian, e ka definuar mirënjohjen si “Parometrin e madhështisë njerëzore.”

Kështu që le t’ju jemi mirënjohës atyre që përmes Penës vijnë për Ty, me realitetin e mendimit qoftë kritikë apo analizë, pasi përmes opinionit të tyre vënë në pah atë brendinë e shpirtit mbi jetën, rritën, dashurinë apo ndjenjën për gjuhën Kombin apo At’dheun.

Dhe përkushtimin a përceptimin e individit që i bën botës që e rrethon.

Thuhet se gjuha bën akrobacira të vërteta sidomos kur vorbullon fjalitë apo tek luajmë symbyllurazi me kuptimet e tyre e me pyetje romuzë e gjuajnë njëra- tjetrën, apo dhe përpiqen ta gabojnë njëra- tjetrën e cila ndodhë jo fort rrallë.

Ama humori qëndron i patundshëm pasi është i shijshëm në mprehtësinë e ndikimit profesional, pasi kritikët nuk janë për mesataren e rehatshme.

E duan botën dhe universin, paqen dhe zhvillimin, ama diversiteti plot larmi e ngjyra, dhe ata thonë se bukuria nuk vdes kurrë dhe e shëmtuara shkrihet porsi vesa.

Në këtë libër të titulluar,

“POETIKA IME NËN THJERRËZËN E VLERËSIMEVE KRITIKE DHE ANALIZËS LETRARE “ lexuesi do gjejë një brendi nga mendje të ‘holla’ të autorëve të ndryshëm të cilët kanë dhënë opinionet e tyre mbi vëllimet e mia poetike në formën e vlerësime kritike dhe analizës letrare.

Ky libër më së shumti do i shërbejnë krijuesve të rinjë dhe më gjërë pasi është një formë e shkëlqyer për formimin e tyre në këtë zhaner letrarë.

Ata sjellin brendinë e vëllimeve në poezi, imazhet, dhe larminë që përcjellin stilet, llojet e poezive etj.

E citoj sërish se autorët e recensioneve janë cilësorë dhe të fushës së artit letrarë.

Në të gjitha kohërat e vendet poezia ka qënë, është dhe mbetet burim i pashtershëm frymëzimi për poetët e jo vetëm, shkas për të medituar dhe mbi gjithçka e gjithësinë dhe raportet me botën që të rrethon e mardhëniet ndër njerëzore dhe universin me larminë që ta fal, me të cilat njeriu është i ballafaquar në jetën e tij.

Poezia është tundimi për poetët, por dhe i bën ballë rebesheve të kohës.

Autorët shprehen se ndër këto vëllime që sot janë vepër brenda librit e shprehin fillesat si një autore minore (e panjohur) deri tek arritja në kualitet modest artistik.

Ata shprehen se tërheqja e vëmëndjes është si ai misioni i çuditshëm i rolit mobilizues në kohë të shpejtë, e afron së tepërmi në realizime idesh e kombinim elementesh.

Mbi atë pjesë të trashëgimisë poetike në gjuhën e bukur shqipe.

Hapësira apo intervali kohorë që përfshin zhvillimin e këtij zhanri poetik ashtu edhe siç po trajtohet përmes shumë recensioneve brenda këtij libri në bërthamë përfshi dekada në gjithë hapësirat shqiptare e më gjërë.

Larmia e stileve ndër recensione dhe individualiteteve e prirjeve dhe afirmimeve është një nga atlaset e larmishme, ku trajtojnë tema, motive, ide, dhe preokupime nga më të ndryshmet, por të lidhura gjithmonë me jetën dhe problemet e njeriut tonë, me psikologjinë e botkuptimin e tij, pra gama dhe tematika e saj është mjaft e gjërë.

Regjistri i reagimeve dhe ideoemocionale është i pasur.

Koha si një kategori themelore filozofike, pasqyrohet në tri dimensionet e saj, e djeshmja, e sotmja dhe e nesermja.

E kaluara, fjala bie mbi eposin, luftërat, betejat, fitoret, si një gurrë e pashtershme frymëzimi e cila provokon vazhdimisht imagjinatën duke dhënë material për krijime artistike.

“Mes të tjerash recensentja Almari Krasniqi Gjoçaj shkruan;

Në rrënjët e këtij populli në këtë tokë të vuajtur, në qeshjen e gëzuar të bashkë- kombasve, buzëqeshin e mes trishtimit gjejnë forcën.

Mesazhi që

Poetja Prenda Sejdia u jep lexuesve; Ti që ke humbur shpresat kujtohu dhe kthjellohu, je ti që gjen kurajon, do kapësh triumfin e do përqafosh jetën.

“Vargu i saj lind krejt spontanisht thotë Gëzim Ajgeraj shkruan ajo, brenda çasteve që e ngacmojnë atë dhe ndjeshmërinë e shpirtit saj, si një femër me një botë tejet të ndjeshme ndaj sfidave të realitetit shoqërorë që na përcjell ne shqiptarëve si shoqëri.

Falë kësaj ndjeshmërie që e reflekton ajo karshi botës dhe rrethit shoqërorë në përgjithësi ajo ka zbërthyer brenda vargjeve të saja realitetin që e akcepton, dhe e ndjen me shpirtin e saj të butë, duke na sjellë ëmbëlsinë e shpirtit edhe ndër labirintet e vargjeve ndër vëllime.

Një pasthënje me vlerësim real pa shtesa apo thjeshtë një vlerësim sipërfaqësorë, por sjell një brendi ku shpjegon me anë të shembujve pasi jeton realitetin dhe me anë të Penës Tij

Por Ajgeraj meqë ka ndjekur në vijimësi poezinë time në çdo etapë për gjatë gjithë vëllimeve e ka cilësuar ngritjen shkallë- shkallë në nivele të poezisë.

Ai thotë se poezia në tërësinë e saj ndërtohet nga frymëzime filozofike, figura reale, përjetime autoriale, përceptime individuale të botës poetike.

Ai vlerëson metafortat e shumta dhe sentencat popullore, si pasuri e gjërë, sa e trashëguar nga zonat e saj, po aq dhe pasuri shpirtërore e intelektuale që bart autorja thotë ai, pasi e shtrydh mendimin deri në ajkën e metaforave.

Ajo (thotë ai) beson në fuqinë e fjalës dhe filozofinë e bën të paluhatshme.

Koha provokon vazhdimisht në imagjinatën e krijuesve, e në gërmimet e tyre gjejnë materiale për krijime të reja artsitike.

Brenda recensioneve flitet dhe për poezinë e traditës, por dhe të novatorizmit pasi gjithnjë egziston ajo lidhja e ngushtë e organike e reja me të vjetrën , edhe në art janë në unitet dialektik midis tyre.

Poezia vlerësohet si në formë ashtu edhe në përmbajtje, duke ecur përpara në rrugët e transformimit , verbit poetik.

Janë prekur shumë nga rrjedhat , proceset dhe dukuritë më karakteristike të jetës por dhe përfaqësuesit më tipik të këtyre rrjedhave, proceseve dhe dukurive letraro- poetike.

Recensentët japin pikpamjet e tyre mbi zhvillimin e poezisë ndër vëllime e vihen në dukje e pikëpamje të stilit dhe gjuhës apo mjeteve të shprehjes, figuracionit, dhe të elementeve të tjera ideoestetike të strukturës letrare, e vihet në shërbim të interesave imediatë të shoqërisë, ndaj janë shkruar me artikulim të mirëfilltë artistik.

Vlerësojnë evolimin nga përmbledhja në përmbledhje dhe diagramën e rritjeve duke trajtuar sensibilitetin bashkë- kohorë e përdorur gjuhën moderne.

Gjithashtu vlerësojnë mendimin e ideve të reja, gjykim të thellë dhe shprehja me dytësi mendimi në pjesën më të madhe të vëllimeve.

Ku shpalos dhimbjet nga plagët e shumta që koha shkaktoi tek shqiptarët.

Flitet gjithashtu për poezinë hermetike, përdorimin e fjalës me finesat e saj, mendimi i thelluar, trajtimi i aktualitetit të ndezur në Ballkan, ku pabesitë i quan hijena, dhimbjet e shpirtit i krahason me dallgët, ajrin e munguar në kohë paqeje me zymtësinë, padrejtësitë deri në çveshje mishi nga kocka apo degdisjen e njerëzisë në mënyrë të çuditshme brenda aktualitetit.

Ama, thonë se poezia pas spontanitetit dhe frymëzimit kërkon gjithashtu punë dhe sistem ku poezitë qëndrojnë njëra pranë tjetrës ashtu siç shfaqen në jetë përjetimet e ndryshime, ndjenjat a motivet.

Nga prurjet shkruajnë ata se poetja sjell diçka të veten e gjithsesi pasuron rrjedhën e poezisë shqipe në tema e ide të reja, me shprehje e figuracion dhe mendime të thelluara.

Individualiteti brenda kontekstit për të cilën e kemi fjalën, shpreh e manifeston përkatësinë në kompleksitet të qënies , vetëdijes historike të Kombit, kulturës e shoqërisë, me një natyrë cilësore të veçantë karakteristikë përkrah dimensionit kohorë por dhe ai hapësinorë, si krijues të vlerave artistike që disponojnë në vetvete si mundësi potenciale e gjithë këtë kolorit të natyrës së krijuesit.

Shumë motive nga leterisa gojore paraqiten në lëvizje dhe bashkë- jetesë përmes varianteve të ndryshme si mënyrë e të përjetuarit figurativ.

Autorët si Mirsada Logu, Sokol Paja, Valbona Gjoni Luli, Endrijeta Paplekaj, Marsida Sejdia Agolli, Laureta Gjoni, Almaida Sejdia Myrtaj, etj, që gjenden në këtë libër përshkruajnë shumëllojshmërinë e ngjarjeve, të veçantat apo përmbajtjen e njëjtë e variacionet e ndryshme, veshjen e motiveve si dhe kuptimin në kontekst të artit letrarë ama me ton origjinal.

Përmes fjalës tyre sjellin afshin dhe ngrohtësinë e natyrës dhe hapësirës në tërësinë e saj.

Por dhe tokës mëmë që është burimi i lumturisë ku përshkruajnë verbin e thjeshtë deri tek maksimumi poetik bashkë me thellësinë e freskinë e mendimit.

Ata vijnë gjithë sensibilitet por dhe forcë akceptuese mbi figuracionin brenda këtij zëri e natyre me karakteristikë vlerësuese.

Fuqia vlerësuese dhe kritike e autorëve të cilët kanë sjellë mendimet e tyre e pasurojnë këtë libër, duke tejkaluar rastisje a koiçidenca pasi janë prirur të studiojnë elementet poetike, janë fiksuar në atmosferën e pritjes e cila lidhet me kalimin e kohës në anën që trazon shpirtin e atmosferën, ku lidhet me vargjet specifike.

Natyra e shprehjes së figurshme është e dimensioneve të përgjithshme.

Të akceptuarit e kohës si hapësirë në dimensionet pafund të rruzullit tokësorë ku universi paraqitet në formën e portokalles përmes Penës së recensenteve, në përputhje me vëllimet poetike dhe në kontekstin artistik të cilin e pikas në vëllime këtë figurshmëri, në vend të krahasimit dhe hiperbolës, pasi si shprehje e figurshme poetike vë në shërbim personifikimin.

Të përjetuarit figurativ e quajnë në tërësinë poetike një horizont që edhe mund ta “tymnazojë” dramacitetin brenda shpirtit krijues.

Kështu që në këtë përmbledhje studiohet “ç’është poezia në krijimet e saj”.

Raportet me poeten, kohën, hapësirën njeriun apo kuptimi i egzistencës së saj e shumë çështje të tjera që tërheqin intelektin e lexuesve apo studjuesit.

Flitet për fuqinë e poezisë, ballafaqimet apo të fshehtat e saj, ku gjithnjë mbetet gurrë e pastershme frymëzimi.

Si vjen apo shpërthen ajo, dhe si vërehet në aspektet e artit poetik, me pikëpamje e qëndrime të qarta mbi formimin, brenditë, temat, e gjithë bota krijuese e trajtuar si dhunti.

Magjia e bukurisë e cila ecën përpara.

Vokacionin që disponon cilësinë magjike që

Poetes i krijon lumturi.

Ky libër i ngjet një mozaiku jete, i një bote në dispozicion tërë ngjyrat, tingujt e jetës dhe vetë njeriut, e gjitha e përthithur përmes verbit poetik, dhe hulumtimi për të sajuar një botë tjetër përmes tingujve jetësore.

Ju shkon përdore recensenteve që në këtë paskajshmëri nuancash të mikro e makro botës t’i honeps dhe t’i zërë të vërtetat.

Impulse dhe reflekse mbi fshehtësinë e poezisë mund të gjenden të shkruara në disa prej recensioneve pasi pikasin manovrat në fshehtësinë poetike, krahasojnë me thellësinë e detit dhe në kaltërsi të pafundme rryme, vale apo elekrtike e përshkruar mjeshtërisht dhe madhështinë e shpërthejnë në siperfaqe duke ushqyer shprehjet nga përvojat jetësore por dhe artistike.

Disponojnë potencë vlerësuese e kritike dhe imunitetin e duhur të ballafaqimit.

Parimet, bindjet, përkufizimet me të cilat është e mishëruar poetja thonë recensentët se nuk është aq e vështirë t’i dëfinosh vështrimet, gjurmimet, shkaqet, arsyet, dukuritë etj.

Epo, krijuesit e artit letrarë në mënyra të ndryshme kërkojnë e gjejnë temat dhe motivet e veprave letrare dhe artistike.

Gjithashtu në recensione shihet se vlerësimet janë pikante dhe reale ku estetika bëhet njësh me virtytin, por dhe lumturia me gjëndjen e një rehatie të paqtë pasi nuk ka pika të vdekura as shtigje të shkreta por ka si deti baticë e zbaticë ndodhishë ku ngjarjet vlerësohen të pa anë e fund.

Mund të pikaset rrëmuja e potershme e ngjiten sipër skenës së zemrës ku shtyjnë njëra- tjetrën, rrëzohen, kërkon ringritjen si kreshta të tallazeve të shpirtit e dallgëve gjigande e sërish kridhen në vorbujt e shkumëzuara të ngjarjeve.

Ama vlerësimet janë se lëvizjet nuk janë të rastësishme, sepse pas lëmshit të ngatërruar sundon rregulli e fijet gjejnë njëra- tjetrën mbi qilimin me ngjyra të mahnitshme.

Gjithçka është e ndërthurur.

Hareja, tmerri, harbimi, herë vallëzon loti i ngjashmërimit, e herë gazi pa fre nga shtrëngata përshëndritet.

Vullneti i brendshëm i veprës poetike është qëllimi i vetëm moral duke drejtuar me kujdes gishtin mbi plagët që akoma qëndrojnë hapur.

Le ta kthejmë kohën e humbur, ama humorin t’ua kthejmë brezave të më vonshëm.

Dhe njerëzia mos ta harrojë botën e vjetëruar të gjyshërve e stërgjyshërve që prekën më parë këtë botë e jemi brezat pasardhës.

Si në kaleodoskop u panë vëllimet.

Ku tiparë kryesorë i stilit u pa e vlerësua nga kritikët lirshmëria e të shprehurit.

Është profesionalizmi i tyre, përkushtimi e saktësia që puna e bërë i dedikohet kryekëput artit të mirëfilltë letrarë mbi analizën dhe kritikën, ky zhaner aq i vlefshëm që pak po përdoret në kohë të sotme.

Vlera e kritikës është e çmuar pasi vlerësohet si mësues i mësuesve.

Prandaj në këtë libër ka vlera të veçanta dhe nga letrarë të ndryshëm që gjej rastin t’i përshëndes e t’ju uroj suksese në rrugën e vështirë dhe të bukur të artit letrarë.

AUTORJA

MIKJA PËR MIKEN

Në një nga këto ditë fillim pranvere më bie telefoni dhe nga ana tjetër një zë mikeje të vjetër seç mu dëgjua.

Kjo një kohë e vështirë,dhe një situatë tejet shqetësuese për shumë lloje shoqërishë,por dhe për shoqërinë shqiptare po.

Por gjatë bisedës tonë miqësore e kuptova se një email qe nisur në adresën time elektronike.

Kështu që si pa u menduar gjatë, si pa e kuptuar seç mu zgjua kujtesa papritmas.

I hedh një sy.

Një vëllim poetik qe.

Seç u zhyta papritmas në ato hemisferat e pafundme të mëmëdheut pasi gjendemi larg dhe mendimet turbullohen ndonjëherë por kisha përpara diçka të vërtetë.

Shihja nëpër poezi Atdheun e Kombin,familjen shoqërinë dashurinë apo urrejtjen parajsën apo ferrin,miqt apo armiqt.

Dëshirën për të jetuar një jetë më të mirë.

Në çast seç më përshkoi ai emocion tek shtrëngova tufëzat e para të poezive të një poeteje të re në krijimtari por me ndjenjë të fortë që të përshkon shpirtin.

E kujtoj edhe para disa vitesh dhe e pyes,ku ishe që atëherë.?!

Si ka rrjedhur dëshira e saj poetike.

E kërkoj dhe e gjej përmes vargjeve të cilat i ka shkruar me shumë kurajo dhe gjen frymëzim mbi ndjenjat njerëzore,këshillat e lehta apo dhe nxitje a shtysë për të gjetur rrugë të reja drejt horizonteve,ku jep qartë mesazhin se vlerësimi për botën fillon me detyrim nga vetja.

Përjetimi që ndeshim në poezi të këtij vëllimi ku poetja zgjon ndjenjën e dashurisë për gjuhën MËMË apo vendlindjen është shpresa që nuk shuhet asnjëherë.

Vend të rëndësishëm zën dhe familja që dashuria për ta është e pafundme.

Besimi në Perendi vjen si rezultat i një karakteri epik që tregon se ato i kthehen në shkëndija shumëngjyrëshe ku trajton hedhjen e urave të bashkëpunimit dhe shembjen e urave të bllokimit që shqiptarët e përjetuan për gjysmë shekulli por dhe në vitet e trishta të tranzicionit ku shqiptarët akoma nuk e gjejnë veten në vendin e tyre e marrin udhët e botës.

Më së miri na tregojnë vargjet ;

- Shpesh mjafton të limitohet reagimi

- Si mjet komunikimi të përdoret reflektimi

- Mes teje dhe atij të vij dhe kompromisi

- E zhvillimi i atyre cilësive personale

- Ku hedh dritë aftësive horizontale

Gjithashtu një vend të dukshëm zënë poezitë e shkruara nën ndikimin e dashurisë për Atdhe e Komb.

Po të lexojmë poezinë “TI KOSOVË GJYSMA E MUNGUAR”tregohet shpirti i vuajtur i shqiptarëve që përjetuan kohëra të errëta e të mugëta por dhe përballimin e dallgëve dhe të dëshpërimeve të pafund,luftëra e mjerimi shekullorë i vëllezërve tanë është derdhur nëpër poezi .

Luftërat përballjet sakrificat lavditë e fitoret si dhe fjalët vajtuese ku Flamuri Kuq e Zi vajton ndarjen e kërkon bashkimin Kombëtarë një shenjë klithme e ulërime e thirrjeje për bashkim,si dhe ndaj padrejtësive të bëra mbi etninë shqiptare.

- Mblidhuni o burra lërini mëritë

- Ti lëmë së shkuarës gjithë tradhëtitë

- E ta bëjmë Shqipërinë MËMË

- Aty kemi gaz dhe frenë

- Ti tregojmë botës se jemi shqiptarë

- Flamuri Kuq e Zi s’duron më i ndarë.

Kjo thirrje,piskamën lëshon në çdo skaj rrugë a qytet kudo n’troje etnike.

Nga këto vargje lexuesi përcepton gjithë peshën e dhimbjes së shqiptarit të përbuzur veçse hordhitë e huaja deshën ta asimilonin e gllabëronin historikisht por dhe trishtimin e hidhërimin e fatit të kundërshtarëve ku shqiptari si shqiptarë që është nuk përkulet para asgjëje.

“I PËRKAS KËSAJ TOKE E PËR TO DO BËHEM FLI”

është poezia ku tregon se për Atdhe s’na dhimset koka dhe tregon vuajtjet e shumëllojshme që ka kaluar ky popull heriok.

Në këtë vëllim poetik nuk mungon as mllefi ndaj gjendjes aktuale ku gjendet Atdheu ku shqiptarët largohen për në vendet e huaja pasi vendin e tyre e shohin si një shpresë të vrarë ku të drejtat janë të shkelura e nuk gjejnë dot vetveten në këtë dhe,kështu që vargjet i gjen tek poezia

“TY SHQIPËRI PO TË ZBRAZEN TROJET”

Shqiptari në vende të huaja kërkon pak mbështetje,pak liri të munguar në vendin e vet ku shpesh gjen zhgënjimin.

Të bën përshtypje të veçantë në këtë vëllim ‘mbi gjurmët e hershme shqiptare’ku flitet për mbretin Gent të Ilirisë dhe Aleksandrin e Maqedonisë pasi e veçanta e këtyre poezive të gjata janë njohja me faktet e hershme të lashtësisë e antikitetit,puna lufta fama e tyre.

Drita e hedhur mbi atë demokraci e mirëqënie ekonomike si dhe ligjet e tyre për një pushtet të fortë dhe të civilizuar.

Si ndërtuan e drejtuan mbretëri jashtë teritoreve Ilire e mbi të gjitha emrat e tyre jetojnë përjetësisht.

Apo kështjella e Shkodrës ku historia e saj ndërtuese kthehet në mit lakmie që serbët e sjellin si vdekjen e motrës së tyre me të vëllain dhe duke mohuar faktin e murosjes për së gjalli të nuses së re që qe nusja e njërit prej tre vëllezërve që ruajti besën.

Që vetëm vdekjes si lakmohet e kjo vlen si mesazh për kohën ku jetojmë sot.

Le ti rikthehemi pak vargjeve të mbretit Gent

- Nga Italia mbreti ka ikë

- U vendos atje në Belgjikë

- Genti në Gent mbretërinë ka zhvilluar

- Me rracën Ilire dy qytete u populluan

- Në këtë poezi tregohet se si mbreti Gent apo shqiptarët kudo që jetojnë dallohen për aftësitë e tyre të jashtëzakonshme si një komunitet nga i cili u ndërtuan kombe në Europë e në botë.

Gjithashtu në këtë vëllim poetik nuk mungojnë poezitë ku flitet për krimin ndaj kulturës Universale ndaj bëhet fjalë për krimet ndaj njerëzimit dhe se si ndëshkohen njerëzit e ndershëm e profesionistë nga djaj të pushtetit komunist ku burgosen apo vriten ata,ku dalin në pah egersia e pushtetit nga njerëz të pa shpirt e pa moral.

Apo poezi ku vargjet flasin për heronj që punuan e luftuan për Atdhe e Komb.

Si puhizë e lehtë pranvere vjen edhe poezitë

“TË LUTEMI PËR SHQIPËRINË”

apo dhe

“SHQIPERI E KOMB SOLIDARË”

Brenda këtyre vargjeve ka jetë,nisur nga rasti tejet i vështirë për jetët e humbura,brenda kornizës dhe vijës së kuqe shfaqet jetë e re ku shqiptarët solidarizohen duke mposhtur vështirësitë dhimbjen a trishtimin e duke qënë bashkë në momentet më të vështira siç ju ka hije vëllezërve kështu që nuk gjendet ngushëllimi tek humbja dhe trishtimi por sofistikohen këto realitete në gjuhë të përkryer poetike e kërkohet rrugëdalje.

Në rrënjët e këtij populli,në këtë tokë të vuajtur,në qeshjen e gëzuar të bashkë- kombasve,buzëqeshjen mes trishtimit gjejnë forcën.

Mesazhi që poetja Prenda Sejdia i jep lexuesve;

- Ti që ke humbur shpresat,kujtohu dhe kthjellohu,je ti që gjen kurajon do kapësh triumfin dhe të përqafosh jetën.

Në recensionin që Gëzim Ajgeraj -ky shkrimtarë i madh me famë ndërkombëtare i bën këtij libri të surprizon e bën shumë përshtypje puna e detajuar që ka bërë me një analizë të hollësishme e duke e sjelle tek lexuesi saktësinë e perçimit të mesazhit që poetja përcjell nëpërmjet vargut dhe poezisë e duke i dhënë ngjyrimet e duhura realitetit të kohës,pasi shkrimtari e poeti i madh njeh mirë vargun e poezinë,si dhe mesazhin që përcillet në cdo detaj.

Ky vëllim ndonëse i pari për poeten,vjen gjithë jetë e plot freski,talenti përzihet me maturinë,ku dhimbja e shpirtit është forcë për të ecur përpara dhe me shpresë për një jetë më të mirë ndaj dhe poezia është në vazhdën e saj të traditës më të mirë.

Almari Krasniqi Gjoçaj

16 SHKURT 2020

BELGJIKE

LIRIKAT E SHPIRTIT

Se gjithçka buron nga brendia e shpirtit: jeta, rrita, dashuria, ndjenja për gjuhën, kombin e atdheun dhe përkushtimi e përceptimi i individit që i bënë botës që atë e rrethon, e shpalosim brenda poezive që na i sjell poetesha Prenda Sejdia, një poete e re në fushën e artit të fjalës.

E re në poezi, por shikuar nga vargjet e saj brenda këtij libri, vlerësojmë se arti poetik brenda saj është kultivuar në vazhdimësi, deri në ardhjen në dritë, për ta sjellë atë brenda këtij libri.

Dhe çfarë shpalos Prenda nga brendia e shpirtit të saj dhe botën që e rrethon atë dhe e koncepton brenda poezisë? Vetë ambienti ku është lindur, rritur, gjuha, tradita, kultura e deri tek hallet e përgjithshme shoqërore që e përcjellin sot për sot etninë e saj. Vargu i saj lind krejt spontanisht, brenda çasteve që e ngacmojnë atë dhe ndjeshmërinë e shpirtit të saj, si një femër me një botë tepër të ndjeshme ndaj sfidave të realitetit shoqëror, që na përcjell neve shqiptarëve si shoqëri. Dhe falë kësaj ndjeshmërie, që e reflekton ajo karshi botës dhe rrethit shoqëror në përgjithësi, ajo ka zbërthyer brenda vargjeve të saja atë realitet, që e akcepton dhe e ndjen me shpirtin e saj të butë, duke na e sjellë atë ëmbëlsi shpirti edhe nëpër labirinthet e vargjeve në libër.

Libri poetik "Memoaret e shpirtit“, i poetes Prenda Sejdiaj, edhe pse është sfida e parë e saj me këtë libër, poezia e saj sfidon shumçka brenda një përvoje profesionale dhe kjo na bënë të kupojmë se ballafaqimi i saj me artin është i hershëm.

Ajo, me poezinë e saj, i kronikon bukur një realiteti sa herë i butë në pamje të parë, herë-herë edhe i egër në zbërthim. Dhe duke i qëndruar përballë kësaj sfide, vargu i saj shpalos ndjeshëm atë me të cilën ajo preokupohet apo edhe e ndjen sfidën me të cilën përballet shoqëria shqiptare në përgjithësi. Sigurisht se bota e saj e brendshme herë pas here bie ndesh me realitetin dhe kjo pa pajtueshmëri, është një zë proteste kundër të ligës dhe thirrje kolektivitetit drejt të mirës.

E rëndësishme është edhe fakti se poezia e saj nuk njeh kufi, ndarje, mezhda, por ajo ndërtohet si tërësi brenda etnikumit të përgjithshëm kombëtar, duke na reflektuar vizin, ndienjë e dashuri për gjithë etninë e saj gjithandej ku janë.

Vargjet e Prenda Sejdiajt janë shpeshëherë të gjata, ashtu si edhe poezia, por ato në vete bartin nuancat e nevojshme artistike e stilistike, kur i shpalosim ato si tërësi. Këtë fenomen e vërejmë nëpër çdo poezi të saj, duke e bërë poezinë të një niveli të arrirë, të dëshirueshëm e të dashur edhe për lexuesin më të ndjeshëm të artit të poezisë.

Gjithësesi, poetja është më se e vetëdijshme për formën e poezive lirike dhe përmes këtyre vargjeve, ajo shpalos realitetin sa më objektiv, sigurisht duke e akceptuar e ilustruar me imagjinatën e ndjeshmërinë e botës së saj të brendshme.

Dhe vargjet e saja fillojnë qysh aty ku nis e shkruhet fjala, me germat me të cilat ajo këndon brenda vargjeve, si një histori me shumë personazhe e merita, që kurrë s`duhet harruar, por duhet kujtuar e nderuar sa herë fillojmë e shkruajmë fjalën tonë (aludojmë në poezinë „Për gjuhën mëmë“).

Duke kujtuar nisjen e saj se prej nga ka ardhur dhe duke e mos harruar për asnjë çast, ajo me plot krenari kujton vendin e saj të lindjes, si një vend me traditë për burrësi, qëndresë e besë: Kemi pas burra tê zakonit / Që dhanë besë e mbajtën fjalë / Kanë luftue me breznore / Për të mbrojt, nder e vatan/, poezia „Ti Bugjon n`themele t`gurta“, brenda të cilës ajo shpalos edhe shpirtin e saj fisnik karshi traditës, kulturës, nderit e besës dhe qëndresës për lirinë e atdheun.

Epo u rrite, me parime, / E në se don, që t‘i zbatosh, / Ke të mirën dhe të ligën, / Zgjedh atë që do ndërtosh/, poezia: „Ndërto urë, madje shemb një mur“.

Poezia e saj është një thirrje edhe në ndërgjegjësim e parime njerëzore, përballë të ligave dhe veprimeve jo të mira, që po ndodhin shpeshherë brenda për brenda shoqërisë sonë. Pra, poezia e saj ka karakterin human, edukativ e të virtytshëm në raport me këto zhvillime, që sigurisht se askush s‘do të pajtohej me ligësitë që po na përcjellin si shoqëri. Këto mezazhe bartin vargjet që ricituam më lart, tek poezia „Ndërto urë, madje shemb një mur“, Apo arma vret edhe Zotin, apo Fali armiqtë për të mos u harruar emrin, e shumë poezi të tjera brenda këtij cikli të parë. Poetesha, brenda vargjeve e din fare mirë se çka don të thotë e cilat mesazhe dëshiron t‘i përcjellë përmes vargjeve, duke reflektuar virtyte të shëndosha njerëzore dhe një fisnikëri që buron nga tradita e mirëfilltë shqiptare.

Këtë konstatim dua ta ilustroj edhe përmes vargjeve të saja: E do bëhet megafon i fuqishëm i kushtrimit / Kundër së keqes që tundon sot botën / Kundër ligësisê, shtypjes e babëzisë / Një lëmsh seç bëhet në fyt, gjoks e kokë / Por kurrë nuk mund të hesht, gjallë në këtë botë/, poezia „Urrejtja dhe vdekja, dashtare të dyja“.

Brenda poezisë së saj kemi edhe përkushtimin e njerëzve të saj të afërt, më të dashurve të saj, që janë simbolika e ndienjës së dashurisë për njeriun, për afërsinë, për rrënjët e saja e genin e kolektivitetit që i takon ajo.

Ajo që na pret tek pragu, / Ajo që na përcjell e na ndjek me sy deri në perëndim, /Ajo që kurrë nuk lodhet duke na uruar e lutur për ne, /Ajo që harron dhimbjet e saja, /Ajo që mban gjallë shpresat/, poezia „Dedikim, ty, nëna ime“.

A nuk janë këto vargje metafora e gjithë asaj që përmendëm e ilustruam më lartë, duke na reflektuar gjithanshëm, për mes sibolikës së nënës, ta shpalosim dashurinë ndaj vendit, kombit, atdheut, familjes dhe lidhjes së përgjithshme si një metaforë.

Dhe me këtë, sikur rrumbullakojmë vlerësimin që elaboruam në vazhdimësi.

Ti Kosovë, gjysma e munguar / Gjysmë e Shqipes ishe ti / Kush të ndau, qoftë mallkuar / E t’la n’sund, të korbit zi /, 2.Vuajtje, luftë, vrasje e mjerime / Popull fatkeq, ç’i patët mbi kurriz / Forca juaj e brendshme, e brumosur ndër deje / Ju shquan Ju, o vëllezër, tē pamposhtur dhe fisnikë/, Poezia „Ti Kosovë, gjysma e munguar“.

Le të ndalemi për pak tek kapitulli i dytë, më saktë tek kjo poezi për Kosovën, si etje e munguar dhe e ndarë padrejtësisht nga të huajt, si dhimbje dhe si vuajtje, që edhe pse larg, ajo e ndjen dhimbjen, plagët e saja dhe i përjeton me shpirt ato, si një pjesë të pandashme të një trungu të coptuar nëpër histori.

Përkushtimi poetik për Kosovën vazhdon edhe në poezit e tjera, si: Ti Dardani, djep lufte, apo poezi për Isa Boletinin e deri tek përkushtimet e sotme, si përkushtimi për këngtaren Shkurte Fejza, poezi për flamurin kombëtar etj.

Pra, Kosova në poezinë e saj vjen si plagë, si dhimbje, si dashuri dhe si etje për një bashkim kombëtar, që gjithsesi do të ndodhë.

Në kapitullin e katër poetesha na sjell shumë emra që kanë lënë gjurmë në historinë shqiptare, si dhe në legjendat e tregimet që jan thurur nëpër shekuj. Gjithësesi, apo përmes një vargu herë-herë frazeologjik, zbërthen ngjarje, kohë, epoka e legjenda, që përmes vargjeve të saja të kapshme, arrin të shpalosë bukur edhe zhvillimet e kohëve.

Duke ecur nëpër gjurmët e lashtësisë shqiptare, ajo shpalos vjetërsinë tonë si popull, kulturën, përpjekjet për të ruajtur identitetin dhe tendencat e huaja, që gjithmonë kanë synuar të na bijnë përbri, për të na shkapërderdhur si identitet. Poezia e saj ka një qasje të zbërthimit historik të ngjarjeve, një formë që shumë rrallë është përdorur në poezi. Ndoshta është një lloj eksperimenti i poezisë, duke shpalosur forma e metoda të reja, sa do të rënda qofshin ato, edhe për shijen e lexuesit të sotëm.

Megjithatë, poetja Prenda Sejdia, me këtë stil të vetin të veçantë, vjen guximshëm dhe pa u brengosur fare, por duke i sjellë përceptimet e saja karshi të kaluarës tonë historike, realitetit dhe ecjes sonë të sotme dhe duke ndërtuar një formë specifike të të rrëfyerit në poezi.

Qasja e saj nuk është vrapi ndaj metaforave apo filozofisë që shumëherë e ndeshim nëpër poezi, por është misioni i të rrëfyerit dhe ecjes nëpër kornizën e etnisë, për ta ruajtur atë, kultivuar dhe ushqyer e trasuar edhe për tek brezat e së ardhmes, sado që të trazuara t‘i kemi epokat dhe kohën që po na përcjell tani për tani si komb në Ballkan.

Dhe qasja e saj ndaj kombit, atdheut është sinonimi kryesor në poezi, duke ecur fuqishëm brenda nacionalizmës kombëtare (e themi në kuptimin pozitiv), sepse vetëm duke e ushqyer këtë nacionalizëm, ne mund t‘i mbijetojmë furtunave dhe kohëve që po na atakojnë në vazhdimësi.

Mitet e poezisë së saj: Genti, Aleksandri, Leka pastaj legjendat e Rozafës, janë sinonimi dhe shembulli më i mirë i përpjekjes dhe luftës në mbrojtje dhe të lashtësisë.

Edhe pak fjalë rreth ciklit Lutemi për Shqipërinë. Qysh në fillim ajo përballet me plagën tonë të sotme si komb, atë të largimit tonë nga trojet dhe etnia, duke e marrë botën në sy. Në pamje të parë, sado e butë që duket kjo plagë, për ne si komb është një murtajë që na çon e na ka çuar në zhdukje e shfarosje. Dhe me këtë plagë, ajo assesi s’pajtohet, por bën thirrje që kolektivitetet të kthjellemi e të zgjohemi përpara kësaj amullie.

Moj Shqipëri mori Arbërore, / Gjithë jetën ke mbi këto troje,/ Të lashta janë rrënjët e tua, / Halë t’patën hotdhitë e huaja...! / 2. / 500- vjet vuajtje e nënshtrime, / M synim asimilimin, / Moj Arbëri ç’ndodhi me Ty...?! / Shumë arbëresh shpinën t’kanë kthy, / Shkuan n’Izmir e Kalabri, / Rumani e Kroaci, Atgjentinë e në Siri...!/, poezia « Kush ta dogji pasaportën».

Poetesha Prenda Sejdia jeton me realitetin, me hallet, me njeriun e shtresave të popullit, e ndjenë atë, e përcepton me dhimbjen e shpirtit dhe e shpalos atë edhe në poezinë e saj. Plagët e Shqipërisë janë edhe plagët e saj, e vargut të saj, dhe sigurisht ato i gjejmë në poezi.

Le të ndalemi tek ngjarja e fundit e tragjeedisë që solli termeti i vitit 2019 në Durrës, kur festat e flamurit dhe festat e nëntorit u kthyen në plagë e ditë zie për humbjen e jetëve njerëzore, që ndodhën nga ky tërmet.

Dhe edhe njëherë mobilizimi gjithkombëtar nuk mungoi nga e gjithë etnia, duke i dalë në ballë sfidave që solli ky tërmet. Dhe vargjet e saj shpalosin më së miri këtë huanizëm gjithkombëtar :

Me t’u hapur lajmi, kudo shqiptarët në botë, / Me gjithë shpirt u solidarizuan sot, / Me shpejtësi të erës, shqiptarët në Kosovë, / Drejt Durrësit e Thumanës u nisên autokolonë /, poezia « TË LUTEMI PËR SHQIPËRINË ».

Prenda Sejdia, shpalosi shpirtin e saj human, dashurinë, ndienjë për atdhe e komb dhe përfundojmë se poezia e saj buron nga thellësia e shpirtit, si një ndienjë, vizion e dritë për një të ardhme më të mirë.

Ne i urojmë Prendës dhe poezisë së saj për shumë dritë e reflektim sa më ndjeshëm për lexuesin, duke vazhduar edhe më tutje me kultivimin e artit poetik.

Gëzim Ajgeraj, shkrimtar

Zvicër, 8 shkurt 2020

P A R A T H Ë N I E

Po të udhëtosh nëpër vëllimin e dytë poetik të poetes Prenda Sejdia seç vjen me një ndryshim nga vëllimi i mëparshëm ku ishte i tëri atdhetarizëm, kombëtarizëm apo aktualitet, këtu zë fill filozofia në varg.

Në këtë vëllim poetik gjejmë ndryshime të dukshme temash por dhe një rritje të nivelit në rrafshin poetik,dhe më gëzon fakti, sepse pena e saj ‘stervitet’ pë thellimin e artit poetik në gjithë sferat e saj.

Zemrat dhe mendjet e njerëzve të ndritur rrahin fort gjithashtu edhe zemra e poetes rreh më fort kësaj radhe duket më brilante plot zëra e ngjyra me tinguj cicërimash të zogjve që ndërthuren në vargjet e poezive ku gjej mrekullinë në këtë libër që rrjedh nga shpirti saj plot rrezatim pasi të japin plot emocione.

Me të lexuar poezitë e poetes Prenda Sejdia që mban në brendësi dhe që shpërthen si margaritarë dhe e dhuron me shpirtin e saj fisnik e të afron esencën për të prekur çdo ndjenjë njerëzore.

Në vëllimin poetik

PROFECITË E MËKATIT

me emocion tek i shfetoja poezitë dhe i lexoja nuk kish si të mos shtohej kureshtja për ti rilexuar ato .

Ftillërrimi i personalitetit të poetes Prenda Sejdia, ajo është unike ku veprimtaria vetjake është njëkohësisht sinkretike me substancën e kohës , ku shkruan për dashurinë njerëzore, paqen, vdekjen lirinë e shpresën, pabesinë apo besën, Atdheun, natyrën, gjithçka e gjithësinë.

E gjitha kjo vjen si një minierë artistike ku jep sinjale shprese dhe besimi në Perendi apo lutjeje pë drejtësi a mirëqënje, ku dhe mëkati që njollos a baltos në raste të veçanta,ku zë fill titulli i këtij vëllimi të mrekullueshëm nga stili i tij, vëllimi tregon e transmeton mendimet e zymta që na pushtojnë ndonjë rast, apo dëshirën për të ngadhënjyer mbi të ligën, heshtjen,dhimbjen a vetminë.

Të bien në sy krijimet

KUR MUNGON LUSTRACIONI

Tregon për popullin e vuajtur në kohën e diktaturës, çdo shqiptarë që ka përjetuar ndjenjën e frikës e vuajtjes dhe persekutimit të asaj mase të pafajshme, e në mund të mos ndjesh trishtimin a të mos krijosh ndjenjën e urrejtjes.

Për ata që akoma persekutojnë vijtimat e monizimit.

Nuk mund të qëndrosh indiferent ndaj dramës e dhimbjes . Përjetuam prodhimin e politikës së kompromisit si trajtohen të persekutuarit fiktive apo përfituesit e pushtetit si dhe të persekutuarit e vërtetë që nuk përfitojnë në kohë demokracie ndaj kjo shtresë ndjehet e persekutuar dyfish.

Dhimbja është kudo, madje Universale.

Unë, e pyes miken time

E dashur Prenda, ku e gjen atë burim energjie që rrjedh si uji i kulluar në burim, kristal e tëra.

Ke shkruar kaq bukur nga ana letrare dhe artistike ku tregoni dashuri të pafundme për njerëzinë jep frymëzim a krijon atmosferë të gëzueshme ndër vargje me tinguj muzikorë e kitarë në duar, mesazhet vlerësuese e këshilluese nuk mungojnë ndër këto poezi.

Ndër poezitë e këtij vëllimi has kërkesat e forta për drejtësi dhe nuk resht së kërkuari deri në hyjni.

Apo me nderim shkruan poezinë

MBI VARRET E TË RËNËVE

Më e rëndë se heshtja

Thellë - thellë bluante kujtimi

Dherat seç ia merrnin nën zë

Udhë mbi udhë seç zgjatej litarë, në kujtim e respekt për ata që fizikisht nuk janë mes nesh.

Gjithashtu zë brilant dhe vargje me ndjenjë të thellë interesi sjell poezia

QYSH SE ISH KURDISË DYNJAJA

Me të ikur i Zoti i shtëpisë

Vjen dhuratë prej Perëndisë

U zëvëndësua me dragua

Në jetë fëmija sa ka ardhë

Flet një fjalë e thërret babë.

Ku përmes vargjeve të saj sjell atë mit ku ngjarja duket si një film dhe gojëdhëna e ka treguar me vargje këtë ndodhi të jashtëzakonshme si në legjenda.

Tjetër stil i poezisë

MË SHPËRNDA NË ASGJË

sjell tymnajën dhe errësirën që rrethon botën përqark përplasjet me zhurmën etj.

Tjetër poezi me vargje interesante

E DREJTA NËN SHËNJESTRĒN E TË FORTIT

Ajo thotë se; nuk është veçse të kërkosh

Një shfajësim të pranishëm

Në duel jeta vihet në lojë

Me pëlqimet e përbashkëta poezia përcjell mesazhin që;

‘Shteti brenda shtetit njeh vetëm dhunën’.

Një tjetër poezi ku spikat fort këshilla mbi formimin e karakterit njerëzorë me titull

BINOM PËR VETEN KËRKO

Veçoj vargjet ;

Sigurisht në pritje duhet durim

Do e dinte që në castin e parë

Këmbanat që lajmërojnë kohën bien gabim

Me ty o njeri ç’ po ndodhë vallë.?

Pra drjtohen pyetje rreth ngjarjeve e ndodhive që vijnë si pasojë e ndikimeve nga drejtime të kundërta.

Vijon kureshtja me porzinë

KJO BOTË E NDEZUR PRUSH

Poetja thotë se shpesh heshtja është përgjigja më e mirë dhe kështu më së miri tregojnë vargjet.;

Nga luftëra të ndryshme

Jeta bëhet akoma më e vështirë

Eh luftëtarë jo s’mund të bëhet çdokush

Si me të keq edhe me të mirë

Eh kjo botë e ndezur prush

Një vend të dukshëm zënë poezitë zënë poezitë e shkruara nën ndikimin e gjykimit apo survejimit.

Konkretisht poezitë;

NËN TEKNIKAT E SURVEJIMIT

TË GJYKOSH VIKTIMËN

Pra kundër penalizimit të viktimës

Mund të jetë ai që s’ka të cënuar ndërgjegjen.

Ndërsa jeton si në botën e çudirave

Pranë tavolinës e kisha ftuar e ai

Ngadalë ai po afrohej me një frikësim të pamatur

Një tjetër poezi ( elegji ) i dedikohet një super zonje ashtu siç dhe e quan vetë poetja.

Mirkpritja,fisnikërija e përcjellja miqësore sjell vargjet e bukura e brilante të Sadije AGOLLIT

LETRËN PËR TY SHKRUAJ

me aq dashuri përshkruan këtë zonjë të paharrueshme për vlerat që mbarte;

Tani do e përkthej në vargje për ty

Ti o qendrestare kurajoze sa shpejt na ike

Ti o kapitulli me vlerë

Në historinë e letersisë shqipe

Vlerësimi për zonjën Agolli vjen si një ikonë e femrës shqipatre ku ajo ka treguar reflektim e humanizëm në gjithë hemisferat.

Poetja Prenda Sejdia për nder të shpirtit të saj brilant ku udhëton një botë reale apo dhe fantazie hera herës buron si një dritë që i jep fuqinë fjalës ku thuren e qendisen bukur vargje pa mbarim.

Që në vetvete mbajnë emocionet vlerat e moralit shpirtërorë, dashurinë për bukurinë natyrore.

Dashurinë për njeriun e rrënjët shqiptare heronjë të epokave, sakrificat e tyre duke i kujtuar e nderuar me penen e mprehtë dhe të Artë të Saja, në shumë e shumë poezi.

Dhe me kontributin e saj shpirtërorë poetja jonë Prenda Sejdia na bën që kushdo që lexon poezitë e saj do udhëtojë duke zbuluar humanizmin e saj shpirtërorë që depërton si një dritë në mendjen e gjithë lexuesve dhe do të mbeten të agravuara në mendjet e tyre.

Karakteri i fortë dallon këtë poete për cilësitë me të mira të një femre e poeteje model.

I uroj poetes shumë suksese në vëllimet e tjera pasi thirrjet e saja për drejtësi vijnë nga shpirti i saj i bukur e brilant.

Poezitë e këtij vëllimi poetik të titulluar

PROFECIA E MËKATIT

janë drita dhe emocione shpirtërore për të gjithë lexuesit jep një sinkronizim përfekt të realitetit shoqërorë e social shpirtërorë e human ku secili do gjejë diçka nga vetja e tij shpirti human që do shërbejë si një ilaç shprese për të ardhmen si një dritë në tunelin e errët ku secili do gjejë diçka nga vetja e tij.

Lexim të këndshëm lexuesve që kam bindjen se do ngeleni të kënaqur.

MIRSADA LOGU

Tiranë, 03.03.2020

DITA BOTËRORE E POEZISË

Poetët na sjellin vargjet ku përmes tyre shpalos vlerat artistike letrare në forma të ndryshme të saj.
Kështu që 21 Marsi është shpallur Dita Botërore e Poezisë në Kongresin e 30 të UNESCO të zhvilluar në Paris në vitin 1999-të.

Ky vendim erdhi si mbështetje e diversitetit linguistik (gjuhësorë) përmes shprehjes poetike.

Pra për ti kthyer kësaj gjinie funksionin e saj të parë,traditën gojore,për ti dhënë gjallëri vlerësim dhe shtysë lëvizjeve poetike rajonale,kombëtare e ndërkombëtare.
Para këtij kongresi ka qënë 15 Tetori që kumtohej në gjithë botën Dita e Poezisë pasi kujtohen ditëlindja e e poetit epik romak Virgjil.

Që prej vitit 1505 Dita e Poezisë ka qenë e pranishme për të gjithë ata që e kanë dashur pranë.

Ka disa vende që akoma e vazhdojnë ta mbajnë këtë ditë si ruajtje të traditës.

Në Greqinë e lashtë pra në kohë të antikitetit poemat e Homerit mësoheshin përmendësh e recitoheshin në ambjente publike.

Fatkeqësisht ky tipar kryesor sikur i ka humbur Poezisë në këto kohët tona moderne.

Poezia shqipe i ka rrënjët e hershme.

Ajo u shkrua nga Lekë Matrënga më 1592 dhe u gjet në Vatikan e tashmë është pronë e Muzeut Historik Kombëtarë.

Poezia ka 8 vargje 11 rrokëshe e cila shënon fillimin e poezisë autoritare shqipe,nga shkrimtari më i vjetër arbëreshi i Italisë i lindur më 1569-1619-të.

Poezia”Në mundesh”dhe ndryshe e quajtur psalmi i shenjtë i vullnetit qarkullon ende për të mbetur përjetësisht në kujtesën e gjeneratave si një shkreptimë e vezullimit të dtitës.

Vargjet janë

Gjithëve u thërres kush do ndelesë.

Të mirë e të krështe burra e gra.

Mbë fjalë të tinë Zot,të shihni meshë.

Se s’ishte njeri nesh që mëkatë s’ka.

E lum kush e kujton se ka të vdesë.

E mentë bashkë mbi tënzonë ka.

Se krishti ndë parrajsit i bën pjesë.

E bën për hir të tij e për vëlla.

Këto kanë pra vargjet më të vjetra të gjetira në gjuhën shqipe.

Shumë nga ne e pëlqejmë poezinë ose më saktë e parapëlqejmë ta përdorim sidomos në komunikim me njerëzit e dashur,por poezia nuk lexohet më si më parē. Megjithëse synohet që përmes takimeve poetike dhe mbrëmjeve artistike të krijohen urat lidhëse dhe formave të tjera të artit si teatri,kërcimi,muzika, piktura dhe njëkohësisht të mbështes poetët e rinj ti promovojë ato e e të krijojë një imazh tërheqës për poetin.

Ndaj detyra jonë është ta duam,pasurojmë me cilësi e ta trashëgojmë ndër breza këto vlerë e pasuri.

Autorja

PARATHËNIE

Krijimtaria poetike në këtë vëllim është e larmishme, ku shpesh dëlirësinë e shpirtit poetik, ku burimin e ka te ndjenjat e brendshme të poetes me shpirtin e qetë, por dhe të trazuar .

Ajo ngre zërin për fenomenet negative. Ngre kultin e dashurisë njerëzore. Ngre vlerat e familjes dhe vlerat e veçanta njerëzore. Denoncon në mënyrë të hapur me shumë art veset e këqija të kësaj shoqërie në zhvillim, por dhe ato qeverisëse.
Ajo me artin e saj godet fuqishëm fenomenet dhe ngrihet me to.

Shpirti i saj i lënduar përçon mesazhin e qartë te lexuesi, duke ju thënë se është koha t’ju themi stop këtyre fenomeneve negative.

Për të zbuluar të fshehtat e shpirtit, dashuria për të është ëndërr e bardhë në hapësirat e pafundme.
Shpirtbardhësia e saj gjithmonë behar, por dhe kritik ndaj fenomeneve që hapur sot sundojnë botën e izoluar. Shpirti i saj është shumë i ndjeshëm dhe gjithmonë i hapur në krijimtarinë e saj.

Ky vëllim qëndis me fjalë zemre, ku metafora formon atë gjerdanin artistik me ngarkesë ndjesie.

Mendimi është dhunti e shpirtit aty, ku dhe përpunohen ndjenjat njerëzore.

Krijimtaria e poetes, Prenda Sejdia është e fortë, ngacmuese, brilante, ku thyhet heshtja, meditimi, ky ishull shprese e ëndrre ndër zërat e jetës.

Nga kuptimi i gjerë i fjalës, poezia vërtitet në boshtin e dashurisë njerëzore, ku Prenda pëlqen shumë udhëtimet, ndaj veçojmë dhe vargjet nga poezia:

“UDHËTOJ”

“Drejt fatit nisjen marrim ndër sy

Të çeliktë janë krahët e mprehur

Kalitur fort ndër sfida të jetës drejtuar

Ndër horizonte të reja”

Vargje të gjalla, që shprehin besim e kurajë, për të prekur me domosdo dritën jeshile.

Ajo tregon se ka besim në fenomene të padukshme apo gojëdhëna, pasi kur lexon poezinë e titulluar:

“ADAMI DHE EVA “

“Ja pra ka mëkat të parë

Fatkeqësisht tradhëtarë e vrastarë

Që egoja ju qëndis krahë të djallëzuar”

Në këtë trevargësh, poetja lufton veset e këqija njerëzore të trashëguara që me fillimet e jetës njerëzore.
Gjithashtu, në disa poezi ajo shpreh ankth e mosbesim për sëmundjen dhe epideminë e shekullit, që po merr jetë, për shembull le të veçojmë poezinë:
“LUFTË PËR JETËN”

Të trishta vargjet e me ndjenjë të thellë frike,

“Njeriu i kthyer në skelet

Ku agonia u kthye në monotoni

Forcat e padukshme fitojnë luftën”

Ajo shpreh përmes vargjeve dhembjen e saj të brendshme dhe frikën ndaj ndodhive, që ka sot bota, si dhe trishtimin që ka mbërthyer Universin tej e tej.
Gjithashtu, një tjetër poezi, ku flet mbi fatet e përcaktuara jetësore vjen poezia:

“FATI I JETËS”

„Po të jenë në dorën e njeriut

Mendoj se kushdo do të merrte më të mirën

Nga lindja e deri këtu ku jemi

Qëllim të vetëm mirëqenien kemi”

Duke i dhënë kuptimin se jetën e kemi në dorë dhe

menaxhimi na takon ne si shoqëri.

Si enigmë vjen poezia:

“GJUMI LATERGJIK”

“Të fle në gjumin e thellë latergjik

I vetmi ngushëllim që më vjen tani

Kam pafund arsyetime në trajtë përgjigjesh”

Ajo flet për përgjumjen, që nuk po i kuptojmë momentet, ngjarjet apo atë që në të vërtetë i kanoset shoqërisë njerëzore. Pra, ajo kërkon të dalë nga ai rreth vicioz, ku mendon se gjendet.

Tjetër poezi e shkruar me dashuri e ndjenjë të jashtëzakonshme është poezia: “NËNËS SIME” e ngrohtë dhe tejet hyjnore.

Vargjet e mëposhtme të bëjnë të mendosh se dashuria Nënë-bijë është aq hyjnore, e gjallë, e ndjeshme e plot përjetim e shpresë se kjo botë dominohet nga mirësia.

“NËNËS SIME”

“Kur bëhesh i sëmurë si fëmijë të rri pranë

Dhe ti nuk ankohesh o Zot sa çudi

Sërish dhe sot thua dua që mirë të të kem ty”

Këto vargje të veçanta të japin jetë.

Ndaj poezia dhe poetja, mikja ime, Prenda Sejdia, mbetet udhëheqëse e krijimit poetik, meqë vargjet e këtij vëllimi përcjellin mesazhe për jetën e dashurinë ndaj njeriut.

Lexuesit i uroj lexim të këndshëm e suksese poetes!

SOKOL PAJA

NEY YORK

04.04.2020

PARATHËNIE

Poezia e librit: “Kambanat bien” i poeteshës, Prenda Sejdia i takon vëllimit të katërt. Në ndjekjen që i kemi bërë hapave të saj letrare, shohim ngritjen dhe përsosmërinë e vazhdueshme të poezisë dhe të metaforave në vargje. Tanimë ky libër që na vie në kohë pandemie për gjithë globin, na vjen si një margaritar qetësues për shpirtrat e trazuar nga Covid-19.

Poezia e këtij libri, si tërësi ndërtohet nga frymëzime filozofike, figura reale, përjetime autoriale dhe perceptime individuale të botës së kësaj poeteje. Siç e thamë, temat e ngritura në poezi janë sa ngjarje reale, po aq edhe përjetime individuale, por që mjeshtërisht përmes metaforave janë ngritur në poezi, duke e provokuar gjithmonë lexuesin, e pse jo edhe kritikën, kur e kemi parasysh fuqinë e vargjeve të kësaj poeteje.

Metaforat e shumta, që ajo na sjell në poezitë e saj, janë një pasuri e gjerë, sa e trashëguar nga zonat e saj, po aq edhe pasuri shpirtërore e intelektuale, që bart brenda vetes, poetesha Prenda Sejdia.

... / Do që mirë ta ndalnim kohën të gjitha orët t’i copëtonim / Ç’qenë këto mure që na kornizuan nga të katër anët / Pse kaq shumë vite paskëshim ndjerë kaq mall /... (Koha ecën).

Nëse do t’i zbërthenim këto vargje, shpejt do t’i gjenim përgjigje vlerësimit të dytë, që e përmendëm pak më lart, sepse pasuria shpirtërore dhe filozofia e ndjeshmërisë dhe e perceptimit të botës përreth do të shpaloset deri në fund, thuajse në çdo poezi.

Trashëgimia dhe bagazhi që ajo bart nga e kaluara e brezave (e rrethit dhe e zonës se nga vjen), reflekton herë pas here edhe nëpër fjalë, që ajo përdor brenda vargjeve dhe metaforave që ndërton në fraza e në poezi si tërësi, por edhe fisnikëria, bujaria e besa si virtyte të lashta të kombit tonë.

Brenda këtij qarku ajo gërsheton mendimin, e shtrydh atë mirë deri në ajkën e metaforave, që t’i japë dellin kombëtar asaj. Besimi në fuqinë e fjalës, filozofinë e saj e bën të paluhatshme në atë që e mendon dhe e thotë, sepse përmes saj ajo sjell vizionin për botën që e rrethon, si dhe të ardhmen.

... / Ashtu si fuqia e atomit dhe fuqia e energjisë / Edhe fuqi e poezisë ekziston në këtë botë / Poezia si shprehja më intensive e bukurisë dhe e frymëmarrjes / Mos ma shihni të tepërt të shkruaj ju lutem /... (Përjetoj poezinë).

Duke u kthyer edhe njëherë te metaforat, që përmenda më lart, nëpër vargjet e poeteshës, Prenda Sejdia, janë të shumta dhe janë po aq tërheqëse për lexuesin, por edhe kritikë e pse jo edhe krijuesit, ata që ia ndiejnë shijen dhe e shijojnë ëmbëlsinë vargut.

Duke qenë ndjekës i i rregullt i poezisë së saj, kam krijuar përshtypjen se kjo poete ka një botë të pasur brenda vetes, në ndërtimin e metaforave, si ato në fjalë, e aq më bukur brenda vargjeve.

Ky fenomen reflekton më së shumti brenda tre ose katër vargjeve, ku ajo ndërton horizontet e mendimit për të krijuar e për të shprehur në mënyrë të përsosur filozofike, imazhin metaforik të asaj që do ta përçojë te lexuesi.

... / Ndër hapësirat e shtrira shiu bie rrëke / Në thellësi të truve tanë vjen e thur cergat / Përplas gjithë fuqi krahët e ndruajtur pas murit / Një popull memec rend kuturu /... (Popull memec).

Ajo guximshëm e pikturon mendimin në varg, duke i dhënë ngjyra metaforike, për ta bërë sa më të kapshëm në imazhe e ngjyra atë. Aq më tepër guximit në përballje me të ligat, që e përcjellin e bart koha. Ajo ndjeshëm i lufton ato me ngjyrat e poezisë.

... / Ndërkohë që je duke jetuar të presësh / Ndërkohë që je duke pritur të jetosh / Për mallin s’di ç’të them / Ngjan me një copëz xhami që shkëlqen mes / thërrmijave të qymyrit / (Frymëmarrje e mallit).

Assesi nuk mund të çlirohem, pa u ndalur edhe pak te këto vargje, ku simbolika mall shpaloset nga një kënd sa i ndjeshëm, aq edhe i thellë, që vargu të bën t’i rikthehesh për ta shijuar rrjedhën e fjalës si metaforë.

.../ Gjendem mes një hapësire boshe të pashpjegueshme / Sytë më vështrojnë nga porta / Diku larg dëgjohen hapa të lehtë / ... / Ç’të them ndaj kohës / Ndaj njerëzve që na kanë rrethuar / Brenda kornizave me ndyrësira rregullash / Bisedat e tyre s’vlejnë dy groshë / ... (Vizatim në ajër).

Tanimë po ecim shpalosjes gjithnjë e më tepër të fjalës e të mendimit, duke shpalosur shpirtin poetik dhe mendimin, që ndan ajo për kohën dhe atë që e rrethon, duke zbuluar herë - herë nuanca të ndjeshme papajtueshmërie, që vargut i jep intonacion shpërthyes përballë kohës. Ajo ka të drejtë, sepse realiteti ynë shoqëror herë - herë na zhgënjen në ecjen përpara, si shoqëri njerëzore. Dhe, në të shumtën e rasteve, jemi vetë ata që ia ndalim shkëlqimin diellit, e që pikërisht këtu godasin edhe shumë nga vargjet brenda poezive të Prenda Sejdisë.

... / Le të mësojmë të ëndërrojmë / Le të guxojmë të ndjekim ëndrrat / T’i krijojmë mundësi vetes e të bëjmë gjëra të mëdha /... (Rrite ëndrrën).

Mendimi i thelluar letrar dhe gjithnjë e më i formësuar në vargje, sikur është mbjellë qysh moti te poetesha, Prenda Sejdia. Ky shpërthim aq vrullshëm, i ngjanë një ujëvare të madhe prej nga fjala pas vetes bart një liqe mendimesh e pasurish, që burojnë në vazhdimësi, e që do të sjellin edhe shumë e më shumë vlera në artin letrar. Kjo pasuri shpaloset më së miri, kur shijojmë vargjet e gjithë librit. Askund nuk gjejmë asnjë përsëritje metaforash a fjalësh, por gjithmonë gjejmë krijime, rikrijime, imazhe e ngjyra, që të krijojnë shije kënaqësie në ndjeshmërinë, si lexues në poezi.

... / Atje lart prapa një reje jam / Tek ajo maja tek bjeshkët legjendare / Më ka flakur në agthin e sabahut reja mbi Shkëlzen / pak e mpirë ndjehem /... / Kambanat bien në agun drejt shtëpisë / Për fjalët e mbledhura që janë thënë / E hëna e plotë dëshmitare qe /...(Këmbanat bien).

Desha të shijoj dhe këto vargje, së bashku me ju, duke ju kujtuar se qasja për një lexim të mirëfilltë dhe një ndjeshmëri më të thellë brenda vargjeve të poetes, Prenda Sejdia, të jep çaste të paharrueshme kënaqësie dhe hap horizonte e shtigje të reja të shpalosjes së mendimit filozofik në poezi. Unë nuk do të flas më shumë rreth poezisë, por do t’i lë edhe lexuesit hapësirën e leximit dhe krijimit të imazhit të vet për poezinë e poetes, Prenda Sejdia, të sjella brenda librit: “Kambanat bien”. Le të urojmë që penda e saj të mos ndalet kurrë e të na sjellë në vazhdimësi perla poetike nga muza e botës së brendshme shpirtërore!

Gëzim Ajgeraj, shkrimtar

Zvicër, prill 2020

P A R A T H Ë N I E

Atë mbrëmje, në adresën time elektronike më vjen një postim. Vë re, qe një dokument libër. E hap dhe shoh që qe nisur nga një mik që kërkonte nga unë të jepja opinionin tim mbi një libër të ri, vëllim poetik.

Vërtetë ndjeva kënaqësi dhe privilegj njëkohësisht të shkruaj për librin më të ri të mikes time Prenda Sejdia.

E njoh mirë Prenden prej vitesh si mike, si një grua që rrezaton vetem pozitivitet, por tashmë jam shumë e lumtur që libri i saj i pestë është në dorën time. E shfletova e lexova dhe rilexova, pasi ai titull që mbante libri është tamam si një mëngjes pranveror: “PUHIZAT E MËNGJESIT”, që në këtë stinë të bukur të pranverës i përngjan kaq hijshëm e kaq ëmbël.

Ky vëllim poetik tashmë është edhe libri më i ri në bibliotekën e poezisë shqiptare. Dua të theksoj se poezitë e këtij libri kanë kuptim të plotë në ndërthurje të vargjeve.

Poetja ka ndërthurur strategjinë e saj poetike përmes muzës së mendimit brenda për brenda vetes deri tek ndërtimi i fjalës për të krijuar vargun e lirë.

Prenda udhëton me dhimbje shpirtërore të mjedisit që e rrethon dhe problemet që po kalon shoqëria në tërësi, por dhe duke krijuar e përforcuar profilin e saj të fuqishëm të artit brenda poezive. Lloji i forcës së ndjenjës së pastër poetike vërehet tek të gjitha poezitë e vëllimit poetik; „Puhizat e mëngjesit“.

Te Prenda Sejdia janë pjesë të marshënieve njerëzore intrigat, dredhitë, ku shoqëria po kalon ditë të vështira. Ajo krijon me dashuri të madhe për njerëzit e dashur të familjes, apo duke sjellë në kujtesë njerëzit e dashur, të cilët i mungojnë veçse fizikisht e duke kujtuar për ta virtytet e larta që i kanë zotëruar në jetën reale si ajo e gjyshes.

Nuk anashkalojmë vargjet ku shprehet ankthi i ditëve aktuale që universi po përjeton si kurrë më parë, apo nga ato poezi ku bëhet fjalë për fenomenin e shkatërrimt të mjedisit natyrorë në përgjithësi ku vargjet bëjnë apel për rikujdesje të mjediseve natyrore. Nëse veçoj një nga poezitë e këtij vëllimi marr poezinë “RUAJ DINJITETIN” Ku përmes vargjeve poetja shpreh një formë mosbesimi a hipokrizie psh: / Mes krupës e neverisë ne shohim veç të mirën / Rrëshqitjet mes reve sa qelbin errësirën / Në jastekun e së keqes s’ka të rehatuar / Vlerësim vullnetit tonë për vepra të çmuar /.

Këto vargje bëjnë thirrje për vetë ndërgjegjësim e vlerësim real të fenomenit. Nëse duam të veçojmë një tjetër poezi është poezia, “KARANTINË VETMITARE” e cila paraqet kushtet aktuale që shoqëria po kalon në tërësinë e saj plot ankth, e poetja vjen me thirrje për durim e shpresë ku më së miri e thonë vargjet në vijim: / Thuhet se shpresa ka lindur të mos vdesë / Ndaj për të shpresuar s’ndihet kurrë i lodhur / Ndoshta duke bërë atë rrugë që ndoshta të nxjerr po në të njëjtën vend / Eh se mos arratisej shpresa /. Poetja ndër këto vargje ndjell shpresë e besim në siguri e paqe pa marrë parasysh në gjendjen aktuale apo duke dashur të mos besojë në prapaskenat a pabesitë e kohës që i kanosen shoqërisë.

Në këtë vëllim poetik nuk anashkalohet situata më e vështirë shekullore. “VIRUSI” Një tjetër poezi ku pasqyron qartë dhimbjen dhe vdekjet që virusi kalon në shkallë botërore. Dhe dua të veçoj ca nga vargjet e kësaj poezie: / Dhimbja e vdekja hiqin ja vdekjen kërkojnë / E pa arsyeshmja mundohet që / Timonin fort ta shtrëngonte / Dhe shpinën i kthen kortezhit të skëterrës / Këto vargje të gjendjes aktuale që rrënqeth njerëzinë /.

Si gjithmonë pas shiut e stuhisë ka dhe diell e kështu ngjan dhe me vargjet e një tjetër poezie ku dëshira për të jetuar është evidente. Edhe poezia titullohet; “TË JETOJ”. Vargje plot shpresë, reflektim mbi veten por dhe ëndërrat e pashuara deri në përjetësi ku veçoj enkas vargjet e bukura; / Nuk ushqehem për të qënë pesimiste / Por do pranoj fjalën hyjnore jetë dhe vdekje / E si rrjedhojë vdekja na meson kufijtë e jetës / por dhe vlerën e saj/.

Jeta është si një ëndërr e bukur dhe dua ta quaj të tillë, por dhe e drejta për ta jetuar atë sa më mirë.

Optimizmi shpresa dhe besimi janë ndër dejet e poetes e cila kërkon të mbjellë ndër horizonte të pafundme ku hemisferat e saj na mundësojnë larminë. Poezitë e këtij vëllimi janë universale tema të larmishme e brendi interesante, të qarta e të kuptueshme e cila lehtëson komunikimin me lexuesin si një poete mjaft dimensioale e me frymëmarrje të gjërë në çdo aspekt plot shpresë dhe forcë.

Cilësia e këtij vëllimi do të thotë shumë për lexuesin pasi poetja Prenda Sejdia vjen me përgjegjshmëri të plotë për këtë mision që më ngjan që udha e saj edhe pse ky është vëllimi i saj i pestë mendoj se është veçse fillimi i udhëtimit të saj në poezi pasi impenjimi dhe aftësitë do të ndërthuren bukur për një të ardhme të suksesshme në botën e gjërë të krijimtarisë.

I uroj shumë suksese këtij vëllimi poetik!

Falenderoj miken time Prenda Sejdia që më zgjodhi mua të jem pjesë këshillit të librit në vëllimin poetik;

“PUHIZAT E MËNGJESIT”.

Ju uroj shumë suksese!

VALBONA GJONI

Lezhë, 25 prill 2020

PARATHËNJE

Kur mu propozua te bej parathenjen e ketij vellimi poetik, jo vetem qe u ndjeva e privilegjuar por e pash si nje obligim te cilit duhet ti perkushtohem maksimalisht sepse maksimale ka qene dhe puna e autores ne te 6 vellimet poetike te njepasnjeshme.
I kam lexuar librat e saj një e një dhe kam ngelur e befasuar nga stili i veçantë dhe metaforat e goditura. Poezitë e saj jane origjinale dhe ka mjeshtëri artistike që përcjell tek lexuesi emocione dhe mbresa të ndjera.

Ato duket sikur i bëjnë thirrje çdo kohe, cdo individi e cdo shpirti te jete i lire e drejte, te jete i mbushur me dashuri njerezore e te mbizoteroje e mira mbi te keqen.

Sejdia i ka shkruar me aq shumë dashuri, me aq shumë pastërti, sepse është një njeri që ka parë e sheh brenda ndjenjave dhe shpirtit të njerëzve në mes të cilëve ka jetuar.

Duket sikur shpirti i saj është shkrirë për njerezit e saj te dashur por dhe per atdheun. Kushdo mund te gjeje veten ne keto poezi, ato përcjellin tek lexuesi mbresa të pashlyera.

Ne librin e 6 te saj “FRYMËZIM JE TI” shikojme nje ane me njerezore te autores, nje ane me te bute. Vete titulli i librit dhe poezia me te njejtin titull i drejtohet bukurise shpirterore, te jemi e te pranojme “frymezim”, te japim edhe kur eshte gabim sepse ne menyre te pashmangshme cdo e mire kthehet.
Poezia “MUNGESË E NDRIÇIMIT” te ben te reflektosh gjate mbi te miren e te keqen, per miqte qe ikin, qe shtiren, per pranine e “drites” e diellit qe i jep jete gjithckaje. Mungesë e ndriçimit errësira thellohet / Gdhendur në imazhe që s’përshkruhet

Te mrekullojne vargjet kur i drejtohet vetes ne poezine VETEN PËRBALLË, shume pyetje e enigma per te, ashtu si shume dashuri e endrra ne poezine BRENDA QËNIES. Perplaset aq bukur kur ballafaqohet me veten ne poezine “KUR JAM VETEM”. Mendimet jo s’kanë të ndaluar / Udhëton me ëndërrat heshtjen përqafuar. Ka shprese ne keto poezi, optimizem, deshire qe te behet me e mira, lutje per dite te bardha…

Në rënkon ëndërra pa nda / Ndiq udhën qorre / ku ecin dhe perenditë / Ditë e re agon atje / E mes
natës u bë ditë. Ne keto vargje te ketij vellimi poetik mund te zbulosh shume per autoren, por dhe per veten.

Te shikosh dhe te frymezohesh ne jete nga gjerat e vogla, te mund te enderrosh dhe te luftosh per endrren tende, te duash pa kushte dhe te besosh tek miku. Te pranosh ndryshimin qe sjell koha e te besh maksimumin te ndryshosh per me mire.

Jane te shumta keshillat dhe emocionet qe merr teksa lexon kete liber. Ishte nder per mua qe mu dha mundesia te lexoj keto vargje dhe te shpreh mendimin tim ne lidhje me to. Kam bindjen ,por dhe urimin qe pena e Znj. Sejdia do shkruaje per nje kohe te gjate vepra te mrekullueshme sepse i dalin nga shpirti dhe zeri i nje shpirti te delire eshte gjithmone emocionues.

Endrijeta Paplekaj

Maj 2020, Tirane

DITA BOTËRORE E LIBRIT

Sot në Ditën Botërore të librit;

Lindi si rrjedhojë e faktit konkret ku në Spanjë (Katalonja ) kushdo që blinte një libër në shenjë respekti dhuronin dhe një trëndafil në nderim të librit.
Ky shembull brilant bëri që të shpallej edhe si Dita Botërore e Librit.

Libri është një instrument shenjtërorë pasi përmes tyre shpërndahen njohuritë apo formohen brezat, gjithashtu edhe përpunimi i tyre risjell promovim të librave të rinj.

Kështu që jo rastësisht u zgjodh konkretisht 23 Prill si datë e përkujtimit dhe nderimit të librit pasi në 23 Prill 1616 u ndanë nga jeta Servantesi Shekspiri Garcilaso de la Vega por kjo datë sërish kujton lindjen apo vdekjen e shkrimtarëve të tjerë.
Ndaj me datë 15 Nëntorë të 1995 u mor në konsideratë nga UNESCO-s që 23 Prilli të kujtohet si Dita Botërore e Librit.

Letersia e cila mbetet një ndër format më të larta të komunikimit njerëzorë, ky fakt që ndikon fuqishëm në emancipimin e formimin e shoqërisë edhe pse nuk ka një funksion praktik në jetën e njeriut sërish ajo vlerësohet si ndërgjegja më e emancipuar e njerëzimit.
Çdo libër ka rëndësi të veçantë të lexohet e çfardo zhanri qoftë.

Ndaj kjo ditë vlen për tu inkurajuar nga të rinjtë.
Të zbulojmë e kultivojmë kënaqësinë e të lexuarit, të krijuarit, e të shkruarit.

Të respektohet ai kontribut plot vlera që krijuesit dhanë ndër shekuj për progresin social e kulturorë.

Le ta duam vlerësojmë lexojmë e përpunojmë librin për gjithë standartet që përcjell.

Ta duam e plotësojmë atë boshllëk që na mundon.
Të njohim më shumë të shkuarën, por me Penën Tuaj qëndis të tashmen duke sygjeruar të ardhmen.
Respekt për lexuesit e librit .

Nderim për shkrimtarë dhe poet historianë apo çfarëdo fushe studimi qoftë të djeshëm apo të sotëm që me Penen e Tyre qëndisën Historinë apo sygjerojnë të ardhmen.
Urime në këtë ditë të veçantë të librit.

Urime Dita Botërore e Librit.

P A R A T H Ë N J E

Tek po shfletoja librin me poezi të poetes Prenda Sejdia pata shumë emocione, ndjeva jehonën e brendshme e tejet të larmishme të saj.duke e njohur personalisht kam kuptuar qe Prenda ka qënë gjithnjë poete, megjithese kjo ndjesi u vertetua ndersa lexoja librin ndjekja librin e shtatë poetik të poetes, me tema e me poezi pafund ku lundrojnë thellë brenda genit e dejeve të saj, por dhe gjithë hapësirat e hemisferat në librin ne titull;

“IMAZHET E STINËS”

Poetja fjalëzon e vargëzon me ndjenjë mbi botën që e rrethon dhe e koncepton brenda poezisë, plot ndjenjë, që e ngacmon shpirtin e saj herë të butë e herë rebel ku pasqyron realitetin aktual por dhe kohën e shkuar. Falë kësaj ndjeshmërie që reflekton karshi rrethit shoqërorë por dhe botës që e rrethon vargu i saj thur si në këngë mallit, largësive, ëndërrave apo dëshirave, virtyteve e xhelozisë. Poezia e kësaj poeteje udhëton gjatë nëpër dekada me mesazhe të ngrohta miqësie por edhe kritike herë pas here. Nuk ndalon pena e poetes pasi çdo ditë përcjell diçka të re ku më kënaq e surprizon me thellësinë e mendimit dhe horizontin e gjërë poetik ku për poeten kanë ndjeshmëri.

Dua të citoj poezinë; “MBRETËRIT E XHUNGLËS”

- Kjo botë e rikthyer në sistem si xhungel - Sistem i çudirave u bë shekullorë - Tashmë i ka përngjarë vendeve tropikale - Monovrat në veprim nga kokat elitarë

Në kēto vargje paraqitet çmenduria e kohës, padrejtësitë ndaj njerëzimit në një kohë që lën vrragë të mëdha ne zemer, ku asgjë nuk funksionon normalisht, pra një botë jo funksione në një luftë të ftohtë për teritore . Ujërat drithëruese,përplasjet,qasjet,prapskenat e manovrat e ndryshme me hije dyzimi e bëjnë poeten të gërmojnë thellë në histori të kohës reale e t’i sjellë në varg këto dhimbje të cilat lanë plagë në shoqëri e madje kjo dramë është universale.ndaj poetja vje vrerë ndaj padrejtësive.

Thelbi i kësaj poezie është; “Mohimi i së vërtetës testamentale”.

Nuk ka si të ndodhte ndryshe Prenda Sejdia është qënje unike dhe e don jetën e poezinë e saj gjithashtu dhe intimizmin e shpirtëzimin e historikes e jetësores,ku aq bukur i sjell me vargjet e poezisë së këtij vëllimi;

“DUA TË JETOJ”

Kjo poezi përcjell mesazh të fortë me dashuri për jetën e të jetojë ëndërrat e ti vlerësosh deri në detaj;

-Gjërat e vogla kanë rëndësi të madhe - Një ditë do kthehesh kohën për të shikuar - Gjërat e vogla si të mëdha duhet vlerësuar

Prek trurin kjo ndjenjë e pastër e vlerësimit të gjërave por dhe mesazh i fortë për të ruajtur përjetësisht ndjenjën e pastër njerëzore dhe të njerëzishmen në shoqëri. Vlerësimi i gjërave të vogla pasi për poeten ‘gjërat e vogla bëjnë diferencën’por dhe vlerësimi është real për vijueshmërinë. Ndaj zëri i saj në poezi është zëri i dëshirave dhe një thirrje e brëndshme ku vjen zëshëm e kërkon të dëgjohet zëri i dashurisë për jetën që është vetëm një herë e përsëritshme,kjo thirrje e fortë për dashuri njerëzore,paqe ,besë e liri i gjen tek poezia dhe shpirti i saj plot dritë.

Ndësa lexon në faqet e këtij vëllimi poetik lexuesi prek realitetin,përjeton emocionet që poetja përcjell përmes vargut dhe kujtesa menjëherë të shpir tek mashtrimet që rëndom pësuan artistët mbi kurrizin punën dhe figurën e tyre si pasqyetë e artit dhe kombit në kohë moderne duke ‘zhgarravitur’e nëpërkëmbur kulturën shqiptare si mall pa zot.me dorën e hekurt me sjellje lakenjësh dhe poetja sjell e krijon ndjesi të vrullshme duke përçuar të vërtetën e shëmtuar ku tenton të çlorohet disi nga klishetë dhe beprimet e rëndomta të përditshmërisë,sjell vargjet e poezisë;

“TRAJTAT E MASHTRIMIT”

- Rrekur rrugëve të përbalta e shpirt ndër duar - Në tinguj megafonësh sharje ofendime kamufluar - Hipokrizi pompozitet fytyra lakenjesh shpaluar

Në këtë poezi me ngjarje aktuale poetja përcjell mesazh të fortë dhe të vrullshëm.

MBYLLUR BRENDA RRETHI MENDIMI S RRI DOT

Një thirrje që vjen fuqishëm në mbrojtje të artit kulturës dhe traditës shqiptare e vlerave njerëzore. Lufta për drejtësi është brenda shpirtit të poetes e cila përmes vargut paraqet gjithë zbrazëtinë që ndjen në kohë rrebelizmi.

Poetja ju vargëzon stinëve e viteve duke ju kënduar ëmbëlsisht ku vargje brilante gjejmë në poezinë e këtij vëllimi poetik;

“STINËT E BLERTA”

- Me këmishën e stinëve kujtimet veshur - Meloditë e kontinenteve njëjtë intonohen - Rrugëve të shpresave ju engjej të tokës - Lumturi e harmoni shpërndarë gjithë botës

Në mënyrë filozofike poetja i vesh stinët me larminë e bukurinë e kujtimeve të veshura ku këngën thur kontinenteve për të ngjallur besim e shpresë dhe në mënyrë harmonike demostron lumturinë që ia ndjen shpirti si për dritën e qiejve ku për stinët e blerta luten dhe vetë perenditë.

Poetja në këtë vëllim poetik shpalos ndjenja humane e shume njerëzore, dashuri e ndjenjë për familjen, miq, të afërm, shoqërinë ku lufton ashpër padrejtësinë e cinizmin duke reflektuar sedren e shëndetshme njerëzore dhe një fisnikëri që buron nga shpirti i sajë por dhe tradita e mirëfilltë,gjithashtu dhe thirrja per ndërgjegjësim te parimeve njerëzore përballë ligësive e veprimeve monstruoze,që po ndodhin në shoqëritë njerëzore. Poezia e poetes Prenda Sejdia ka karakterin human e me virtyte në raport me këto zhvillime. Sigurisht që askush nuk pajtohet me ligësitë që ne përcjellim e përjetojmë si shoqëri.

I uroj këtij vëllimi poetik dhe poetes shumë dritë dhe reflektime sa më këndshëm për lexuesin dhe sa më shumë suksese në kultivimin e këtij arti aq të dashur për njerëzinë por dhe thellimin e mëtejshëm poetik.

ENDRIJETA PAPLEKAJ

Tiranë, 07.07.2020

P A R A T H Ë N J E :

Ky vëllimin i tetë poetik i poetës Prenda Sejdia na lundron në botën metaforike të mendimit të zgjedhur e te peshuar mirë. Hap pas hapi, kjo poete renditet në përmasat e krijuesve të postmodernizmit që po lënë gjurmë në krijimet poetike.

Poetja të frymëzon me poezinë e saj. Ajo përçon shumë mesazhe plot dritë e shpresë, me dashuri për familjen a të afërmit, por edhe njerëzinë në përgjithësi, atdhe, heronjë, vendlindje. Ajo gjë që e karakterizon poetën tonë në vargun e saj është zëri kritik mbi koherenten, ku flet për shthurjen apo shfrenimet e intrigat, ëndërrat apo dëshirat,misteret apo lavditë, garat apo duelet, ikjet apo rikthimet.

Ky vëllim poetik me tema të larmishme e interesante, me thellësi mendimi dhe një diapazon të gjërë njohurish, i jep poezisë dhe krijimtarisë së saj dimensionet e lirisë, forcës, shpresës, apo durimit të pritjes, gjithashtu lufton hapur smirën, ligësitë, mediokritetin e arrogancën që bota e sotme po vuan! Këtë ndjenjë të pastër poetike e gjejmë në gjithë poezitë e vëllimit me titull;

“QIEJT E ËNDËRRAVE”

Ku mbizoteron disiplina finesa e fisnikëria. Ky vëllim poetik vjen aq hareshëm si vazhdimësi e vëllimeve të mëparshme, duke mbajtur ndezur pishtarin e dijes, besimit e shpresës. Prandaj po të analizojmë vargjet e kësaj poezie:

Zot, gjithë skëterrat e jetës bëj dritë

Spërkat e beko nga rrezet e diellit të vërtetë

I pasuri e i varfri gjithmonë të gjejnë drejtësi

E të mbushet përjetësisht mozaiku i ëndërrave

“SPËRKAT DHE BEKO”

Shohim se si rrjedhin natyrshëm gjithë dëshirat e shpirtit të vrarë , duke iu drejtuar e lutur të mbinatyrshmit , ngjalljen e shpresës apo realizimin e ëndërrave, ku shenja e dëshirës së fikur të shëndërrohet në tingull jete dhe fija e shpresës të ndriçojë si flaka e qiriut. Shpreson që largësitë ti mundë forca e ndërgjegjes e të triumfojë mirësia.

Poetja ka lidhje të fortë shpirtërore e besimi në Zot, e guxon që këtë lutje ta hedhin në varg dëshire.

Bekon e spërkat gjithësinë si në ritet fetare, duke besuar në drejtësi e barazi, e të realizohet ajo ëndërr e njerëzimit për ta përmbushur atë përjetësisht në mëndje, që shfaqen mbi motive dëshirash e pritjeje dhe udhëton ndër ëndërra të shpresës.

Poetja është një qënje unike, ndaj vlerësimi i saj për gjininë femërore ka vend në poezi të këtij vëllimi poetik. Ajo e vlerëson, mbi vlera e virtyte që femra shqiptare ka në tërësinë e saj .

Ajo flet mbi butësinë që ka femra, botën që e rrethon dhe ëmbëlsinë që i dhuron shpirti i dlirë por dhe i brishtë , plot miresi e dashuri, dinjitetin, fjalën e peshuar, moralin, aftësitë që femra ka si nënë, mike, kolege apo shoqe duke u përfshirë në gjithë sferat e jetës.

Nga kendvështrimi tjetër, nëpërmjet poezisë poetja guxon me mendimin kritike të hedhur në vargë në formë revolte, duke diskriminuar rastet e errëta që ndikojnë negativisht mbi figurën e femrës, dhe synon ti ndëshkojë ata elementë të papërshtatshëm të kësaj shoqërie që me pamaturi e papjekuri ka efekte negative domino. Le ti analizojmë disa vargje;

Trego që je e zonja e botën qeveris

Je vlerë mes miqsh e gjithë shoqërisë

Fjala të peshojë aq sa peshon mali

Mos prano dikush të nëpërkëmbë për së gjalli

Vargjet nga poezia “TY O FEMËR”

Tek brendia e këtyre vargjeve gjejmë thirrjen e fuqishme të poetës që vjen si një jehonë që të zgjon, të tregon kush je , të bën të mësosh se sa e madhërishme është femra që dhuron e shumfishon jetë dhe u kujdes për të. Por edhe të tregojë se ajo që ndërtoi botën, din dhe është e zonja ta mbajë në kornizat e saj, pasi pa femrën nuk mund të jesh familje, komb apo botë. Ndaj thirrja për kujdes e vëmëndje në gjithë aspektet, vjen si një rrufe prej qielli në ndërgjegjësim e parime njerëzore. Poezia ka karakter human, edukativ e virtytshmëri në raport me femrën, që sigurisht askush s’do pajtohej me ligësitë që përjetojmë në raste të veçanta si shoqëri. Mesazhe që bartin vargjet e mësiperme të poezisë.

Në shumë poezi të këtij vëllimi poetik, poetja Prenda Sejdia ëndërron pareshtur e në mënyrë filozofike, duke qëndruar kështu shumë larg vargut transparent erotik që pështiros, ajo udhëton nëpër ëndërrat e bukura imagjinate të kohës.

Ndersa tek poezia e cila u pagezua edhe titulli i këtij vëllimi poetik:

Unë në guacka thellësisht do të gërmoj

Emrin tënd prej tingulli mbi rërë vizatoj

Merr një copë nga ç’të dërgoj

“QIEJT E ËNDËRRAVE”

vargjet e saj sjellim mesazhin më të qartë dhe më të bukur vjen nga shpirti i dlirë dhe ndjenja e pastër njerëzore. Vlerësimi mbi të bukurën e virtytin, ku e sotmja i flet me gjuhën e lules së djeshme, ku ish mbjellë besimi dhe shpresa si virtyte të larta hyjnore të shprehura nëpërmjet interpretimit artistik.

As në këtë vëllim poetik nuk mungon “kënga” ose elegjia për heronjtë e luftën, përpjekjet dhe gjaku i derdhur për liri, atdhe e komb, sakrificat e mëdha nga heronjtë e Kosovës martire. Poezit vijnë të përformuara fuqishëm, të vargëzuara plot ndjen në të cilën rreh fort pulsi i atdhetarisë, i paraqitur mrekullisht me metafora të pakufijshme me një vokacion të veçantë ngjyrues tepër shprehës, ku dalin në pah vlerat e heronjëve për liri, dinjitet, dhe sakrifica pa çmim. Këto i gjejmë në vargjet ;

Luftove me dinjitet sakrificë pa çmim Me gjuhën e grykës pushkës Okupatorit ju përgjigje Gjakun e jetën kosovës ia dhurove o hyjni Përjetësisht jeton shprehja ‘o bacë u kry’ O hero i gjallë jeton për shqiptari

Për Prekazin e Drenicën familjen Jashari

Në kupën e qiellit Gjendet shkruar me ngjyrë ari

" NË PREKAZIN LEGJENDAR "

A nuk janë këto vargje e metafora të gjithë asaj çfarë ilustruam më lart?!

Situatat poetike të ndërthurura me art mbi realitetin e luftës për liri e pavarësi . Prekazi - martirë si tempulli i përjetshëm lirie, është brenda shpirtit të kësaj poeteje por dhe popullit të kosovës e kombit mbarë. Në këtë poezi me ngjarje të trishta reale, me figura të mëdha historike që lanë gjurmë të përjetshme në historinë e kombit vargëzohet me ndjenjë e dhimbje por dhe me vlerësim të merituar.

Në tërë shtrirjen e rrafshit poetit të Prenda Sejdia me gjithë përmasat, është dhe gjeografia e vendlindjes që vargëzohet herë pas here e me dorë në zemër, këndon me forcë , plot embëlsi për kētë ndjenjë malli e dashurie për vendlindjen. Ajo sjellë me vargun e lirë në poezinë e saj, gjithë madhështinë e fshatit të lindjes apo të bjeshkës, të gjithë atë hapësirë,bujarinë e fisnikërinë, dhimbjet apo mungesat e banorëve të larguar në katër anët e globit, shkëlqimin apo mrekullitë e shekujve ku autorja i sjell në varg , dhe që pena e saj delikate i përcjell me përvujti nga shpirti i saj, i cili në këtë rast duket i brishtë, pasi detajon çdo cilësi, deri tek nderi, besa e bujaria që kthehen në magji. Me duf, mall e ndjenjë paraqet atë panoramë piktoreske me ata njerëz plot freski, si bjeshka e Serxhit apo fshati i mrekullueshëm i Bugjonit , ku vargjet shpalosen më së miri.

Serxh e Bugjon kohërat do flasin me përvujtëri

Nderi besa e bujaria kthyer në magji

Eh ti Serxh e Bugjon

“MADHËSHTIA E SERXHIT E BUGJONIT”

Ky vjershërim paraqet mall e zjarr për gjeografinë e vendlindjes , ku shpirti i saj flet nga larg për gjithçka që ai vend magjepës ka poseduar ndër shekuj, por që sot i shtohet nostalgjia e ikjeve dhe moskthimeve, brengën që e shfaq përmes metaforave.

Në udhëtimin poetik të poetes Prenda Sejdia

“QIEJT E ËNDËRRAVE”

Gjejmë tema e poezi të larmishme plot finese poetike, ku çdo lexues e gjen vetveten në gjithë vargjet ku çdo gërmë e fjalë e lakuar bukur , buron nga shpirti i saj plot ndjenjë për familjen-atdheun e kombin si dhe gjithë shoqërinë njerëzore në tërësinë e saj, që vjen si dritë shprese e reflektimi.

Prandaj dhe Pena e saj nuk duhet të ndalojë, por të vazhdojë furishëm në kultivimin e artit të thellë poetik, e të vijë me risi të reja në botimet e radhës për lexuesit e dashamirësit e librit.

Laureta Kocaj Gjoni

Lezhë, 08.08.2020

P A R A T H Ë N J E

SHPIRTI I TRAZUAR POETIK

Ne udhëtojmë nëpër vëllimin e nëntë poetik të poetes Prenda Sejdia ku vërehet qartë gjuha e artit poetik dhe cilësisht hap pas hapi njeh rritje të nivelit të krijimtarisë poetike por dhe fjalës si objekt arti me stil dhe elegancë gati jehonë në shumicën nga temat dhe poezitë e këtij vëllimi pasi temat sjellin larmi pa kushtëzim në dhënjen e ideve apo përcjelljen e mesazhit dhe nuk të zhgënjen në krijimet e saj të ndjekur ndërkohë me vargëzimin që depërton tërë finese tek lexuesi.

Botën që ndjen poetja vargëzon në varg,

Potenciali i saj krijues e nxitur nga motivet mbi ngjarjet me larmishmëri të shumta.

Ja dhe vëllimi poetik;

“QIEJT E SHPIRTIT”

Vjen në mënyrë krejt metaforike ky nominim i ndjenjës dhe imagjinatës ku në përmbledhje të saj përmban tërësinë e ligjërimit.

Kuptimet figurative natyrshëm kërkojnë të fokusohesh në depërtimin dhe gjithë esencën e shtjellimit për ti prekur dimensionet e për ti sheshuar ato në efekte estetike ku lënë mbresa.

Këtë aspekt poetja e ka aplikuar krejt mjeshtërisht dhe sistemin poetik letrarë e ka sjellë në mënyrë të dëshiruar duke shfrytëzuar si kapacitete të kapërcimit vargut gjatë kompozimit të ndjenjave apo dhe tendencave imagjinare ku ka një ndjeshmëri të lartë dhe përcaktuese të hapërimit pasi përmbajtja e spikat këtë element ku del në pah elementi krijues ku ka thellësi mendimi dhe shtrirje e bagazhit të njohurive i cili vjen plot stil shprehës poetik.

Në do analizojmë vargjet;

Shpirti valëvitet mes dallgëve të forta

Të mirën e ligësinë ka sajuar bota

Shëndrijnë hënë e diell me ndriçim pafund

Davaritur ndjesitë dhe hapësirat gllabëruar

Poezia “QIEJT E SHPIRTIT “

Kjo poezi mban dhe titullin e librit me vargje plot domethënje ku rrjedha e ndjenjave ka një rrugëtim tundues si një lumë që valëzon furishëm e duke përshkruar impulsivitet relacion e ligësi dhe ndjenja të gllabëruara ku hapur pasqyron një popull mes dy botëve,ky realitet i kohës i kornizuar në kuptimin figurativ.

Potenciali i ndjenjave vërehet mes shpresës, ligësisë,ëndërrave, frikës...

Gjithçka rreth aktualitetit.

Një tjetër poezi me vargëzim kritik;

Fjalët vargëzon me radhë njëra pas tjetrës

Paçka se kuptimin as vetë zor t’ua dinë

Ngatërresa e davaritje kthyen letersinë

“LËMI I LETERSISË”

Në vargjet e kësaj poezie poetja flet me tone të ashpra kritike për tendencat e ‘zhbërjes’ art në letersi duke goditur fort artin poetik që të jep përshtypjen e të bërit pazar kush shet më shtrenjtë mallin e dobët,ku nuk duket se ka norma apo kritere ku askush nuk mban përgjegjësi apo tregon përgjegjshmëri.

Kjo poezi vjen si jehona e një këmbane që bie për dëmin që i bëhet letersisë por dhe brezave .

Poetja nxjerr në pak përmes kësaj poezie identifikimet dhe reflekton me ndjenjë përmes vargut duke vënë pikpamjet e këndvështrimet e vrojtimit të këtij realiteti që askujt si bën më bujë.

Gjithashtu edhe në vargjet e mëposhtme;

Dinjiteti nuk matet me titujt që ti don

Por me formimin e vetëdijen që ti posedon

Mund të hapësh hesape

Me të shkuarën që ke

Por e ardhmja si mbyll hesapet me ne

“SHKËNDIJË ËSHTË MENDIMI “

Si një vështrim të vëmëndshëm të përditshmërisë poetja vazhdon shtegëtimin nëpër shtigjet më të skajshme të poezisë si një krijuese sjell zërin kritik ndaj ngjarjeve e fenomeneve negative ndaj ofron lexuesit potencialin e saj krijues.

Poetja ashtu si në vëllimet e mëparshme i thur bashkimit kombëtarë me ndjenjë të lartë atdhetarie ku si në këngë vargëzon fjalë që dalin nga shpirti luftërat e historitë,tradhëtitë apo marrëveshjet e fshehta apo dalldisjet që përjetojmë.

Kërkesa për bashkim kombëtarë si zë që çirret e buçet ku botën alarmon,ndaj sjellim ca nga vargjet e poezisë.

Udhëve të moskthimeve udhëtuam që moti

Ndër kazerma të iluminatit marrëveshje bën hori

Dekadat vërshuan gurrave të mendimit

Lëshuan piskamën mbi kala të bashkimit

“KALAJA E BASHKIMIT”

Ndjenja e thellë atdhetare zëri i brëndshëm që buçet fuqishëm për zgjim e bashkim vjen si jehonë që tund qiejt.

Nëpër udhëtimin poetik të këtij vëllimi zor të mos gjesh poezi me vlera patriotike që ndezin shpirtin atdhetarë të poetes Prenda Sejdia ku ajo don gjuhën traditën kulturën e çdo gjë që tingëllon shqip,pasi atdheu e kombi thotë ajo janë vlera që na ushqejnë genin por kështu flet poetja dhe për gjuhën shqipe si gjë shumë të shtrenjtë dhe hyjnore dhe gjuhën shqipe e vargëzon si gjuhë të perendive pasi sipas saj shqipja është gjuhë e parë në botë,pasi pellazgët ishin qendra e zhvillimit të qytetërimit.

Poetja plot ndjenjë e pasion mbron tezën se babilonas e feniks trashëguan kulturën tonë e gjuhën pellazgjishte e i sjell në vargje.

O ju pellazgë qendra e zhvillimit të qytetërimit

Element i qytetërimit s’ua dhatë vetem grekëve

Babilonas e feniks e plot të tjerë i pasuruan

Gjuhë kulturë e qytetërim nga ne i trashëguan

“SHQIPJA GJUHË E PERENDIVE”

Megjithatë mënyra e ligjërimit,stili i poezisë dhe gjuha e saj janë bashkësia që përshkon tërësinë fund e krye.

Në këtë vëllim poetik hasim dy-vargëshin,vargun e thyer,gjithashtu edhe vargun e bardhë, në strofa distike, tercina dhe katrena.

Poetja punon me përsosmërinë e vargut si poete lirike me një diapazon të gjërë njohurishë ku shpesh përfshihet nga përjetimet emocionale dhe i shpreh më së miri në stil letrarë.

I uroj poetes Prenda Sejdia shumë suksese në krijimtari të radhës me po kaq ndjenjë e emocion porsi në këtë vëllim poetik kaq të larmishëm e madhështorë.

Gëzim Ajgeraj

Zvicër, 09.09.2020

ËNDRRAT E MËRGUARA

(Prenda Sejdia; DHIMBJE LARGËSISHË, Poezi)

Jemi tek libri i dhjetë, i poeteshës Prenda Sejdia, dhe në ndjekjen e vazhdueshme që i kemi bërë penës së sajë krijuese, shohim një burim që rrjedhë fuqishëm në metaforën e mendimit e të fjalës, dhe prurjet që ajo ka bërë në të gjitha librat e botuara deri më tani, ka krijuar profilin e sajë në poezi. Nga librat e botuar deri më tani; 1. “Memoaret e shpirtit”, 2. “Profecia e mëkatit”, 3. “Kur të jesh mërzitur”. 4. “Këmbanat bien”, 5. “Puhizat e mëngjesit”, 6. “Frymëzimi je ti”,7. “Imazhet e stinës”, 8. “Qiejt e ëndrrave”,9. “Qiejt e shpirtit”, shohim shpalosim laryshi titujsh që nga vet kuptimësia e tyre na jep të kuptojmë se përmbajtja e tyre, ka metafora të pasura. Dhe duke i shpalosur një nga një ato, do të shpalosim një pasuri të pa shterrshme dhe me një stil të veçantë, që identifikon tani më edhe profilin e autores.

Metaforat e dhimbjes dhe mallit

... Na i vodhën këngët nga pragu i shtëpisë

Shpresat larg na mërguan

Edhe trerët po shkunden kësaj dalldie

Kështu udhët udhëve të gjata pa kthim

Shaluar koha...

(DEKADAT E PRITJES)...fq. 14

Libri poetik “Dhimbje largësishë” i Prenda Sejdisë vie si një veçanti e një teme shum të ndjeshme siq është ajo e mallit. E veçanta e librit qëndron në faktin se me çështjen e mërgimit, mallit, arratisjes etj, jan marrë shum krijues, por kryesishtë ata të mërguar, duke e sjellë këtë temë nga ndjenja e të qenmit vet i mërguar. Por se nga brendia e etnisë dhe trungut, se si nihet kjo ikje nga brenda, pak ose fare krijues, në veçanti si çasje e veçantë brenda një libri. Këtu edhe qëndronë fakti i asajë që këtë libër e veqon, nga këndi i trajtimit dhe interesimi i përceptueshmërisë së kësaj plage tonë gjithkombëtare.

Dhe me këtë përceptim e paraqitje Prenda Sejdia, na sjellë gjithë atë plagë kombëtare, duke e latuar atë brenda vargjeve plotë metafora, dhe duke prezantuar ndjeshëm çështjen e dhimbjes gjithkombëtare, që po i përcjellë kullat e votrat tona gjithandej atdheut shqip.

E filluam me vargjet e poezisë; Dekadat e pritjes, ku vargu ndjeshëm shpalosë dhimbjen e plagës tonë shum shekullore, siq është largimi i njerzve tanë, për në dhenat e huaja, në mërgim. E dhimbshme dhe e ndjeshme tingëlon vargjeve, kjo plagë dhe ku më ndjeshëm shpaloset se në vargun; Edhe trerët po shkunden kësaj dalldie. E dhimbëshme, kur sheh meshkujt e shtëpisë, ata që dikurë quheshin shtyllat e kullave, ikin radhë radhë udhëve të botës, dhe i braktisin trojet e veta stërgjyshore, pa qoftë për bukë, përspektivë a jetë më të mirë.

Përmes shpalosjes së këtyre vargjeve, deshëm të ngrisim problemin e çështjes si një plagë shum të veçantë e shum serioze, që po vazhdon pa u ndalur, edhe në ditët e sotme, e që në përmasa të mëdha po e psojmë si popull, e bashkë me ta edhe atdheu e brezat. Dhe poezitë që na vijnë brenda këtijë libri, shpalosin shum detaje, plagë, dhimbje, mall, ndjenja e plagë që vetëm në lexim të plotë, do të arrijmë të përceptojmë, imazhin e e mallit, nga brenda kullave të etnis sonë.

Jo rastësishtë, libri fillon me poezin për nënën, si sibolikë e dashurisë, e dhimbjes, e mallit, por edhe e mëmëdheut. Sepse ajo gjithmonë mbetet strumbullari i cili, sa do që të ketë ikje nga bijtë dhe bijat e sajë, ajo i mbledhë gjithmonë ata ku janë e ku gjinden, për ti kthyer e mbledhur tek votra, për tu ribashkuar sërish.

Në të gjitha poezitë e këtijë libri, kemi udhë, ikje, arrati, mall, shtegtime, dhimbje, shpresa për jetë më të mirë, ëndrra të vrara, thirrje për kthim, zhgënjim, e deri në plagë të mbetura pengë e harrim. Janë këto elemente që i përcjellin këto ikje dhe të larguarit, por edhe ata që mbeten votrave duke i pritur kthimet e tyre.

Ata moteve ikën pas ëndërrave

Me plot dhimbje në gjoks

E me lot ndër sy

Ikja la pas erë malli

Dhimbshëm ndan njerëzinë, largësi e ftohtë

Mërzia ka kapluar kthimet

(MOTEVE IKËN)...fq.15

Poezia e Prenda Sejdis është poezi e ndjenjës e cila vibron lirshëm, por brenda vetes bartë dhimbjen e cila sigurishtë se burimin e ka tek përceptimi i ndjeshëm i kësaj dukurie e plage që domosdoshmërishtë në një nuancë të madhe është edhe pjesë e dhimbjes së vet asajë. E ku mundë të ketë sotë njeri, të afërm a familje që mos ta ndjejë kumbimin e kësajë plage ndërshqiptare.

Temat e librit, autorja i gjen në çdo shtëpi, në çdo hap e vendë ku ajo hapëron, Dhe frymëzimi sikur e ndjek nga pas, për ta vjelë atë brenda realitetit të përditshëm, e për ta bërë pjesë të metaforave që janë të shumta nëpër poezinë e sajë. Pra temat e poezisë, janë ngjarje reale, nga realiteti i ynë, dhe i mjafton forma metaforike për ta strukturuar atë në varg, e poezi.

Njëmijë male na ndajnë kujtimet

E rëndon shpirtërat,

Kujtimet lamë vjerrë në atë çengel të kohës

Mureve të dhimbjes përplaset vetmia

Era e harrimit mendimin ka ngrirë,

Gjithçka ka humbur kuptimin

A mundemi ta kthejmë të kaluarën

Lumturinë e shekullit a e mbledhim dot

E t’ia ndërtojmë së nesermes imazhin

(DHIMBJA KA GOJË)... fq. 26

Metaforat e shumta, që poetja Prenda Sejdia na sjellë brenda çdo poezie në këtë libër, prezantojnë një botë pasur, sa filozofike, aq edhe poetike, që siq shihet e shpaloset brenda vargjeve, ajo bartë me vete një bagazh shum të pasur të kulturës, traditës, rrethit prej nga vie, e pajisur me shum botkuptime të thella artistike, por edhe me pregaditje e edukim të mirfilltë edukativ e arsimor.

Ajo hëna e tretur në preher të magjes

Mbi tryezë mungon ajo qetësi e shpirtit

As nëna nuk i ka pranë bijt e saj

Pjatat servirë nëna mbushur me ankth

Vargonjtë e lutjes drejtuar qiellit

Fjala ngel mbi buzë

Hirin gri të vjetër frymë e nënës ngre

Edhe të ardhmen europa ua gllabëroi

Ngrysja tek ajo ndjehet gjer më re

Keqas nëpërkëmbur mashtruar jemi

Se europa sofrën thatë na e la

E Nëna mbeti me duar në magje

(NË PREHËR TË MAGJES), ...fq. 28.

Ku mundë të shpalosë më shum dhimbje të kësaj plage, se sa brenda këtyre vargjeve, që sikur edhe çdo shkronjë e tyre shpalosë dhimbjen e loton brenda vetes për bijtë e larguar diku largë.

Dhe sa do ti shpalosim vargjet, frymëzimet që rrjedhin si plagë të përhershme, i gjejmë të ngritura në metafora, brenda një menditimi të bukur filozofin, që shpalosë aftësitë dhe vlerat e vetë poeteshës Prenda Sejdia.

Me stilin e poezisë, që sjellë nga libri në libër, ajo është vet vetja që nuk i bëhet hije e askujtë, por krijonë profilin e një origjinaliteti shum personal, duke ecur suksesshëm brenda stilit të sajë poetik.

Kujtesa e ngjeshur i bie rreth botës

Pikon e bie përmallshëm mbi mendime

Vërshojnë ngeshëm rrugët e ëndërrimet

NËNA PRET EMIGRATEN...fq. 53

Tre vargëshi në poezin e sajë dominon, por jo që dhe stilet tjera të katërvargëshit, rimës, dhe strukturave tjera të poezisë.

Muzgu qyrkun veshë ngadalë mbremja zbret

Lexon historinë realiteti vret

Pyet seç ka ngjarë me trojet arbërore

Njeriu i djallëzuar kthyer në bishë mizore

TROJET ETNIKE...fq. 57

Me këtë, ajo dëshmon se njeh mirë botën dhe strukturat e poezisë, të një ndërtimi plotë risi e laryshi brenda poezive.

Trojet çirren e bylyken thellë, kanë shqetësimin

Mëmëdheu pret kryetrimin

Do i vijë ora shqipes të mos jetë e ndarë

Presim të rilindë kryetrimi

Si skenderbe i parë

TROJET VUAJNË PËR KRYETRIMIN...fq. 43

Sollëm disa vargje me strukturë ndërtimesh të ndryshme, për ta ilustruar më së miri, atë që e përmendëm më lartë, për ta parë më së miri brenda vargjeve, në format e ndryshme ndërtimin e poezisë së poeteshë Prenda Sejdia.

Për fundë, duam ti japim hapsirë lexuesit, që ta shijoi vargun e këtijë libri dhe të krijoi imazhin personal për poezinë e sjellë brenda këtijë libri. Por neve duhet ta themi, se kemi të bëjmë me një poete të mirfilltë, që tani më ka krijuar stilin e vet personal dhe profilin e poezisë që dallonë atë dhe e indentifikonë personalitetin krijues brenda poezis së vetë. Le të urojmë për suksese të pa ndalshme në artin e krijimit dhe në poezi, për autoren e librit: Dhimbje Largësishë, Prenda Sejdia.

Gëzim Ajgeraj

2020, Zvicër

BASHKËUDHËTIM ME STINËT

Prenda Sejdia ; EKLIPSET E STINËVE, poezi

EKLIPSET E STINËVE

Tema e brendi të larmishme madje brilante e plot botë.

Poetja posedon bagazh të madh njohurishë me diapazon të gjërë duke i përkthyer në perla poetike ku tashmë është bërë pjesë e pandarë e kësaj gjinie letrare që është kaq e dashur për njerëzinë.

Prenda në këtë vëllim poetik vjen me një temë specifike ku brendia e vëllimit është në harmoni përgjithsuese me njëra tjetrën pasi ngjashmëria vjen në kontekst dhe përshtatja vjen për stinët dhe sidomos pikasja mbi stinën e preferuar të vjeshtës ku komunikohet me tundimet krijuese ndaj kuptohet ndërtimi i strukturës së botës shpirtërore të poetes dhe hapësirat ku zhvillohet arti i saj poetik ku tregon zotërimin e cilësive të këtij zhanri letrarë, pra fjala si objekt arti, ku tregon qartësi, dinamikë dhe ritëm të lartë në krijimtarinë poetike ku tashmë ka krijuar autoritetin dhe figurën e saj në këtë rrymë të letersisë.

Mjafton të lexosh disa nga poezitë për të kuptuar sa magjepse e madhështore është fjalori i përdorur plot shprehje meraforike ku brendia e pasuron artistikisht me brendi universale.

Meritë e poetes është mos përsëritja në leksikun poetik gjithashtu forca e mendimit e thellësia e saj dhe pesha e fjalës që ajo përdorë ndaj vëllimin e bën më të ngrohtë duke përdorur simbole, krahasime e metafora.

Në këtë vëllim poetik autorja vjen me një larmi temash historishë e ngarjesh, ku përmes vjeshtës në mënyrë filozofike sjell të vargëzuara ndjesitë e një bote të trazuar si përshembull fuqinë e veprimit dhe mesazhet plot botëkuptim kryesisht aktualitetin dhe hirin e gjithësisë dhe i sjell porsi këngë stine mbërthyer e tëra në magji, por dhe plot imazhe e fantazi.

Në mënyrë metaforike vjeshtën e sjell më tërë format dhe hemisferat e kohës, aromat, ngazëllimet, frikërat, urimet, surprizat, bukuritë natyrore apo figurat historike pa anashkaluar stilet e ndryshme poetike të përdorura në këtë vëllim deri tek poezia hermetike ku shkruhet pak por lihet të kuptohet shumë.

Por dhe poezi ku tregon se ëndërrat bëhen pjesë e jetës tonë imagjinare.

Bota e brendshme dhe e pasur e poetes me një formim të gjithanshëm e pasuron artin poetik dhe thellon atë me ndjenjë të shpirtit ku shfaqen në çdo varg e strofë ndaj këto virtyte e cilësi i gjejmë tek poezia.

/ Fantazma akujsh ndër ditët me diell

/ Dritës i zhveshën trungun e mishtë

/ Eh kësaj vjeshte me gjethe e ngjyra

/ Acari mbeti në log të acarit

/ Mespërmes udhës vet

/ Pikë për pikë pa zë gëlltit ajrin

NË LOG TË ACARIT

Nëpër vargjet e bukura e filozofike të kësaj poezie gjejmë hermetizmin e përdorur me finesën e fjalës dhe mendimin e thelluar duke trajtuar aktualitetin e ndezur në Ballkan ku gjendemi si pjesë e pandarë e kësaj baterdie ndaj poetja i sjell në vargun e lirë shqetësimet aktuale ku pabesitë i quan hijena, dhimbjet e shpirtit i krahason me dallgët, ajrin e munguar në kohë paqeje, padrejtësitë deri në çveshje mishi nga kocka apo degdisja e njerëzisë në mënyrë të çuditshme brenda këtij aktualiteti.

Një tjetër poezi mjaft e këndshme por kjo poezi përmban dhe titullin e librit e sjell në mënyrë tejet metaforike dhe e ëmbël duke sjellë botën brenda këtij eklipsi të kristaltë ndjenjash që prekin dritën dhe errësirën, vegimet, gjallëria, kultivimin e shpresës apo bujaria e stinëve, dhe madhështinë që ka qyteti i saj dhe krejt bukur e sjell të vargëzuara.

/ Zjarrit dimërorë do i bëhet vend në çdo

kthinë, skutë apo rrugë kalldremi

/ Të presë pranverën magjike

/ Dhe kultivuar shpresën

/ Çdo qënje e pret vallëzimin e gjetheve

/ Drejt verës bukuroshe si zonjë

/ Njerëzinë ti bëj me krahë si shtojzovalle

EKLIPSET E STINËVE

Në këtë poezi me varg të lirë por dhe pjesërisht ku është përdorur vargu i bardhë.

Fjalë që dalin nga shpirti si me magji ku shpreh madhështinë e stinëve që magjepsin me bukuritë e tyre e frymëzojnë njerëzinë ku shpreh dhe dashurinë e dëshirat për qytetin që përjeton katër stinë në një ditë.

Tek shfletojmë këtë vëllim poetik vështirë që mos të hasësh tema ku vlerësojnë kulturën, traditën, deri në gjenezë apo bukuritë natyrore dhe ato ndjenja atdhetare të bashkimit, si udhëtim e zë i fuqishëm ndër troje shqiptare ku lind e formëzohet shkëndija e ndjenjës kombëtarë apo gjithashtu e etjes për liri pasqyron një trevë kaq interesante që ndër shekuj ruajti, mbrojti, pasuruan traditën, besën, bujarinë dhe fisnikërinë të gërshetuara bukur me trimërinë e jashtëzakonshme dhe bëmat ndër shekuj.

Në këtë poezi me vargje distike ( dyvargëshi )

Gjejmë vargje mbresëlënëse për trevën e Dibrës

/ Zë ju lëshon Korabi vargmaleve të Lurës

/ Fjalë i çon Mirditës Kukësit e Pukës

/ Në një sofër jemi sëbashku o vëllezër

/ Madhështi e këtyre trojeve i mahniti brezat

ZË JU LËSHON KORABI

Mesazhi që përcjell poezia është bashkimi në sofrën atdhetare siç e pati zakon e traditë shqiptari.

Ndaj dhe ilustrohet në vargjet e përbetimit

/ zjarri arbërorë që na mbajti zgjuar

/ si qiri do jemi që s’mund të ketë të shuar.

Ky përbetim që shkon deri në amshim që lind në shpirtërat e shqiptarisë.

Një tjetër poezi ku poetja sjell të vargëzuara ngjarjet historike që lanë gjurmë nga njerëz të jashtezakonshëm të vendosur e me fuqi të mëdha që grusht u bënë e rrufe lëshuan perëndimit ku vargjet më së miri flasin.

/ Mbi vete mbajtën pezmin e fjalës

/ Gozhdët e kryqëzimit Shën Naumit i shkulën

/ Veç sa për tu mbajtur frymën gjallë

/ Skaj më skaj u mblodhën burrat e shqiptarisë

/ Ashtu si pika e ujit i flet burimit

/ Si një zë i vetëm folën perendimit

PRIZRENIT HISTORIK

Në këtë poezi me temë atdhetarie poetja paraqet forcën e vendosmërinë e elitave të kohës dhe synimin për mbrojtjen e trojeve etnike përballë përbindëshit Europë, ku ndër këto vargje del në pah besa, zgjuarsia, trimëria e vendosmëria ku lidhen besa besë dhe shekujt i nderojnë e i mban zgjuar.

Në udhëtimin e gjatë nëpër poezitë e vëllimit poetik nuk ka se si të mungojnë vlerësimi i poetes për shkrimtarin e madh botërorë kanadezin me shpirt shqiptarë, këtij personaliteti që u mishërua në çdo damarë shqip e gjaku që i përshkon dejet me dashuri të pamatë të tokës shqiptare që amaneti i tij qe të të prehej përjetësisht në tokën e ëmbël të bjeshkeve shqiptare Robert Elsie ku eshtrat e tij prehen sipas amanetit të lënë në tokën arbërore të Parkut Kombëtarë Thethë pasyruar në vargjet;

/ Pikë pikë në këtë fund tetori

/ Pikon vargu mbi muzë e vargu mbi fletë

/ Ndjesi e personazhit jashtëzakonshëm

/ Studiuesit albanologut Robert Elsie

/ E penda shqip i këndoi

AI ERDHI TË PREHEJ SHQIP

( Kushtuar studjuesit Robert Elsie )

Nëpër vargjet e poezisë gjenden detaje nga veprimtari e studjuesit albanologut Robert Elsie që zemra e shpirti i tij u dashurua me tokën arbërore duke kërkuar nga ajo dhe paqen e përjetshme ky fenomen i rrallë që flet shqip ndaj autorja e sjell këtë poezi me gjithë finesat e saj.

Kështu pra uroj që pena e kësaj poeteje tashmë e aftë që me penën dhe mendjen e saj të hollë të na sjellë magjinë në varg uroj të na magjeps me krijimtari po kaq të pasur artistikisht në të ardhmen e afërtndaj i uroj veçse suksese në krijimet e radhës.

Gëzim Ajgeraj

Zvicër, nëntor 2020

PARATHËNIE

ROMANI I AJGERAJT NËN OPTIKËN E ANALIZËS DHE TË KRITIKËS LETRARE

Shumë pena kanë punuar e kanë luftuar për Atdhe e Komb, madje, që nga “Meshari” i Gjon Buzukut e duke vazhduar me Pjetër Budin e Pjetër Bogdanin, apo me “Rilindësit tanë për dije e dritë”, e deri në ditët e sotme, ku shkrimtarët kanë sprovuar penat për të sjellë Gjuhën dhe Letërsinë në majat më të larta të zhvillimit të saj, pra bashkëkohoren, që e përjetojmë sot.

Shkrimtarëve tanë nuk ju mungon interesi e as vullneti, madje, tek ata nuk ka pushim a përgjumje.

Etja për fjalën e fuqishme e thellësinë e mendimit tek ata është e dukshme dhe e prekshme.

Pena e shkrimtarit, e poetit, e dramaturgut, e tregimtarit, e eseistit, e kritikut... etj.

Përfundimisht njeriut që di të sjellë risi në letërsinë bashkëkohore shqiptare dhe atë ndërkombëtare, Gëzim Ajgeraj...

Pas një studimi të mirëfilltë që kam zhvilluar për krijimet letrare të shkrimtarit prizrenas, Gëzim Ajgeraj, kam pikasur tërë llojet e saj, pra të gjitha zhanret, si:

• Poezia

• Poezia për fëmijë

• Fabula e sarkazma

• Etnosi

• Tregimi

• Parapsikologjia

• Kritika letrare

• Romani, etj.

Pra, sidomos në romanet e tij, kam lexuar dhe kam gjetur atë diapazon të gjerë njohurish, ku dominon larushia në stile e kultura.

Gëzim Ajgeraj, në krijimtarinë e tij, sidomos, romanet, ndesh në eksplorimin që i bën botës reale që na rrethon, gjithashtu, edhe në këndvështrime që përcjell çështje të vëna në trinomin psikofilozofi, letërsi, histori.

Ky shkrimtar që e njeh dhe lëvron lehtësisht letërsinë në të gjitha nivelet, lehtëson edhe kritikën letrare, pasi përmbledh elaborimet. Kur të ngacmon kjo ide, merr frymë tjetër mënyra e leximit, në mënyrën e fokusimit dhe të specifikat e të përjetimit.

Ajgeraj i qaset këtij lloji letrar, duke vazhduar nëpër terrenin e pasosur të këtij lloj sfondi në përjetim të aktuales.

Fjala e lirë dhe forca e saj, thellësia e mendimit, diapazoni i shtrirë ndërkombëtarisht, e bën këtë shkrimtar të rangut lartë, ku bën pjesë në grupin “CLEAR” të krijuesve. Si shkrimtar dhe personalitet i letërsisë është në gjendje të përballet me realitetin real të së shkuarës, por edhe të së tashmes, ashtu siç e kërkon vetë koha.

Stilet e romaneve te krijimtaria e Ajgeraj është e larmishme në formë e përmbajtje, për të rinj e për të rritur. Të veçantë për nga mënyra artistike dhe trajtimet, përmbajtja, temat, ngjarjet, versionet, situatat, kulturat e ndryshme dhe pavarësinë, prioritetet, perceptimet mbi të shkuarën dhe të ardhmen, luftëra a misione.

Gëzim Ajgeraj, është shkrimtar shqiptaro - evropian, me diskurs të lartë të komunikimit dhe të ligjërimit. Lëvrues i letërsisë bashkëkohore shqiptare, ku reflekton mbi nivelet e ndryshme kulturore mes popujsh apo konsolidimin e marrëdhënieve ndërnjerëzore. Sjell kulturë evropiane. I fuqishëm në stilin e të shkruarit e me cilësi të lartë arti.

Romanet e Ajgeraj janë të ndryshme, tejet të veçantë e plot larmi, ku ngelet që lexuesi t’i shpalosë ato për një reflektim të plotë mbi ngjarjet, historitë dhe të bëmat e popullit trim të Dardanisë mbi tokat e shenjta të Kosovës Legjendare!

Lezhë 10.1.2021

PARATHËNIE

Ndër shekuj poetët u përpoqën të thurin vargje e poezi e t’ua prezantojnë njerëzisë forcën e magjinë e fjalës.

Kjo traditë e shkrimit të shqipes u gjet e dokumentuar shekuj më parë nga arbëreshi, Lekë Matrënga (1592).

Penat u përpoqën të përsosin mjeshtërinë e tyre dhe të sjellin “ajkën” e fjalëve për publikun, në poezi, si llojin më të vjetër të krijimtarisë deri në risinë, që sollën disa nga poetët: Naimi, Dritëro Agolli, Azem Shkreli, Ali Podrimja etj. Gëzim Ajgeraj vjen i shkëlqyer në poezinë bashkëkohore shqiptare dhe më konkretisht gjatë kësaj periudhe, duke i sjellë letërsisë një frymë unike me përdorim të elementeve të shumta, brendi të jashtëzakonshme dhe ngarkesë emocionale e parësore është identiteti poetik, e kombinim të magjishëm të elementeve. Edhe në poezinë e Gëzim Ajgeraj gjejmë një poezi elitare me frymë interesante për lexuesin.

“Nuk ka rrugë më të sigurt për t’u arratisur nga bota, se sa arti, por as nuk ka lidhje më të sigurt se sa arti,” thotë Goethe.

Edhe në ëndrrat më të bukura, njeriu nuk mund t’ia kalojë natyrës. Poetët ia dhanë shkëlqimin me majën e Penës e madhështinë me forcën e fjalës, sepse të magjishmen e përjeton në varg.

Poeti Ajgeraj, bashkë me dekadat udhëtoi shtigjeve të dëshiruara, ndër siluetat e kujtesës, mes brengës, mallit e dritareve të shpresës, në labirinte ëndrrash.

Poezia e Ajgeraj dhe vëllimet poetike të këtij autori të rrëmbejnë me intensitetin e ndjenjës, fuqinë e fjalës e beftën e imazhit, ku natyrshëm zbulohet gjithë shpirti njerëzor. Kështu që, pa dyshim, poezia e tij lëviz në pika graviteti, të natyrshmërisë dhe spontanitetit brenda larmisë filozofike, mrekullisht të përpunuara në laboratorin poetik të shpirtit të autorit, që është tejet dinjitoz në këtë zhanër letrar, ku ndër dekada ka sjellë përvoja të çmuara brenda gjithë stileve poetike.

Ndërtimi i shprehjes me metafora, inkorporimi i figuracionit stilistik, gjuha poetike e një standardi të mirëfilltë e bën poezinë e Ajgerajt të arrirë dhe përmbushte elementin stilistik të veçantë, si strukturë dhe semantikë, estetikë dhe intonacion, po ashtu.

Përshkrimet poetike përshkruajnë në ligjërime relievin shumëngjyrëshe të shpirtit dhe të ndjenjës sublime, si përjetime të jetës, plot formate emocionale, brenda disponimit krijues të autorit.

Ky është përshkrimi esencial, në aspektin universal të poetikës së Gëzim Ajgeraj, dhe partiturat e vazhdueshme poetike, ku përshtatshëm akomodohen përgjithësisht me frymën e motiveve poetike.

Simbolikat shpresëdhënëse e fjalët e përzgjedhura gjenden në funksion të transmetimit te lexuesi i gjerë plot akumulim, brenda shpirtit të poetit. Vëllimet poetike të Gëzim Ajgeraj janë me brendi të larmishme e stilet vijnë në përshtatje me moshat e zhytet në thellësi të shprehjes poetike për të përkufizuar qëllimin, në sfondin e modernizmit krijues. Frymëzimi poetik i këtij autori merr kolorit të veçantë dhe përfaqëson origjinalitetin e unin e tij, plot potencial.

Nëpër vëllimet poetike të këtij autori, në stilin për të rritur vendin kryesor e zënë poezitë e mallit, ku brengat lëshojnë kushtrimin e klithma zapton skajet e mëmëdheut.

Ajgeraj në zhanrin e poezisë që zë një vend tejet të rëndësishëm në krijimtarinë e tij, ka provuar e krijuar mbi të gjitha stilet e llojet, si rrallë poet.

• Poezia për të rritur. • Poezia për fëmijë.

• Poezi sarkazma. • Poezi fabula. • Poezi etnosi kulturor.

Janë këto lloje e stile me tema të larmishme. Mund të numërohen me mijëra poezi plot brendi e larushia është e shumëllojshme e plot ngjyra.

Është stili i tij, uni i tij që të përfshin në një botë të pafundme mendimesh edhe për shkak të diapazonit të tij të gjerë, mendimit të thellë e shpesh kritik, që bëhet njësh me lexuesin pasi ndjenja estetike e gjuhës poetike të këtij autori, liria relative e shprehjes që afron mjeshtëria poetike është magjia që imagjinon e bën të fluturojë.

Harmonia gjuhësore dhe natyra e poetit përbëjnë një thesar të çmuar, që burimi e ka në guvat e shpirtit tij krijues.

Aftësitë krijuese dhe menaxhuese të poetit janë të pafundme, edhe pse prej dekadash punon e jeton në emigrim. Botimet në libra, në gazeta apo në revista, kanë qenë të panumërta.

Poeti tashmë botoi numrin 21 të revistës: METAFORA ( ANTOLOGJI ).

Duke u dhënë mundësi promovimi poetëve të rinj apo poetëve të mirëfilltë, për t’i kthyer domosdo në frymëzim për të rinjtë.

Në këtë libër do të gjeni informacione për stilet poetike brenda këtij zhanri, pasi janë përzgjedhur nga dhjetëra e dhjetëra vëllime për t’i sjellë për lexuesin, si një pjesë të shëndetshme të shpirtit poetik të poetit mirëfilltë me bagazh të madh njohurish, thellësi mendimi e diapazon të gjerë e me një gjeografi të pamat ndër kufijtë e krijimtarisë.

Çdo vëllim që lexon, veçse sa ta shton etjen për të lexuar vëllimet e radhës. Është brendia e pasur që të magjeps. Janë temat e mesazhet që mbart magjinë. Janë imazhet shoqëruese që transmetojnë unitet dhe paraqitet në një kontinuitet artistik, duke vënë në dukje evoluimin tematik dhe stilistik në rrjedhën e kohës, ku vend të veçantë zë artikulimin gjuhësor në botën e njeriut, me vizion për realitetin.

Në krijimtarinë poetike të Gëzim Ajgeraj, jo rrallë hasim poezinë hermetike, që i bie kaq shumë për shtat e godet fuqishëm përmes metaforash fenomenet negative, që shqetësojnë shoqërinë njerëzore. Pjesa më e madhe e krijimtarisë poetike është me temë atdhetare, ku notat e qortimit e të kritikës, konkretisht, bien mbi Evropën xanxare.

Dashuria e poetit për Vërrinin, për Prizrenin e për Kosovën Legjendare është e përjetshme dhe sublime, pasi Atdheu për Ajgerajn është dhimbje, pasi dhimbja, malli e largësitë e pikëllon në shpirt.

Përshkrimi i Atdheut e arrin përmes mijëra metaforave.

“Me gjak e asht nëpër shekuj të thura kurorën e dritës tënde.

Që në ditën e bardhë të zbukurojë bukur nga kopshtet e mallit për dritën”, të cilat bartin në vetvete ngarkesë të madhe emocionale. Shqetësimet e tij për mëmëdheun artikulohen e përjetësohen në të gjitha periudhat gjatë një shekulli zymtësi e mjerim, me sens kritik, ku përmend luftë, vrasje, djegie e shkatërrime e deri në përgjunje.

Shumë të veçanta e mbresëlënëse janë lirikat kushtuar Vërrinit, Prizrenit, heronjve, nënës apo fëmijëve - si e ardhmja e mëmëdheut.

Me dhembshuri e mbështjell poeti dashurinë, pasi për të është hyjnore, e përfaqësohet si një model tejet i arrirë, ku uni lirik mbetet feniks i dashurive hyjnore të mëmëdheut e hartës së tij gjeografike.

Oazë përkushtimi i ligjërimit poetik. Pra, gjejmë një botë poetike të gjerë në kohë e hapësirë dhe ide. Të gjitha qëndrojnë në simbiozë edhe pse shpesh mendon antisimbiozë, ku me këtë titull të veçantë vjen me një vëllim të jashtëzakonshëm.

Diskursi letrar i vargjeve e i ngjarjeve, ana figurative e dinamike, shprehin rrethanat herë në dritë të qartë e herë në hije, ndaj tregohet emocional, madje, hera - herës edhe protestues.

Shumica e poezive dhe vëllimeve poetike të Gëzim Ajgerajt, janë të veshura me fjalorin metaforik, ndaj, e quaj edhe si poeti i metaforave, plot fuqi filozofike të krijuesit, talentit dhe mjeshtërisë së tij krijuese.

Elementet gërshetohen rreth artit të ndërtimit të strukturës së poezisë, struktura e saj, muzikaliteti, etj.

Njeriu duhet të flasë hapur me të tjerët, në një mënyrë që zbulon mendimet e veta të brendshme përmes fytyrës së tij, që zbulon hallet e tij, direkt përmes fjalëve.

Një fjalë e themi me bindje, me sinqeritet të plotë dhe pa hezitim, ndërkohë që e sheh tjetrin në sy, ka më shumë kuptim se dhjetëra faqe në libër.

Ekziston një kufi në mendjen e të gjithëve, përtej të cilave është e rrezikshme të shkosh.

Pasi ta kesh kaluar atë rresht është e pamundur të kthehesh.”

Jo më kot e mbylla me dy nga thëniet e Dostojevskit, pasi poeti Gëzim Ajgeraj është ithtar i poetëve të mëdhenj, si: Naimi, Fishta, Ali Podrimja, Azem Shkreli apo i letrari i madh, Borges, etj.

Pena e këtij poeti të madh kontribuon për shoqërinë dhe shoqëritë.

Është gjithëpërfshirës.

Superlativët e merituara janë bashkëshoqëruese të Penës së Ajgerajt.

Letërsia e djepit të kulturës evropiane ndërkombëtarisht ky autoritet i letërsisë i përfaqëson denjësisht.

P a r a t h ë n i e

• Le të udhëtojmë në laboratorin e gjallë të shpirtit të shkrimtarit, dramaturgut, prozatorit, kritikut, tregimtarit, eseistit, poetit të madh, letrarit të madh të letrave shqipe - Gëzim Ajgeraj.

Autori i lindur në Vërrinin plot histori në Kosovën Legjendare, mbi tre dekada në emigrim, ku zemra e shpirti i qan dhe këndon veçse shqip, krijoi e botoi mbi gjithë zhanret e letërsisë shqiptare. I përkushtuar dhe i formuar plot ide e vizion dhe objektiv për të prekur majat. Andaj, sot numëron mbi 175 tituj të librave të krijuar, duke u kthyer në idol të letrave shqipe plot dritë mbi letërsinë bashkëkohore shqiptare, ku dimensionet i kalojnë kufijtë e mëmëdheut. Krijimtaria brilante e këtij shkrimtari fisnikëron prejardhjen, Atdheun e Kombin, sepse Ajgeraj shkruan se ne nuk erdhëm në jetë për të qenë dështakë, por për të ndjekur dije e virtyt.

Ashtu si Henry Addington, e ka përjetuar edhe shkrimtari ynë, Gëzim Ajgeraj: “në rini, mungesa e kënaqësisë është dhimbje. Në pleqëri, mungesa e dhimbjes është kënaqësi.”

Populli shqiptar, trim e heroik i Kosovës Dardane e përjetoi po të njëjtën.

Diversiteti i Penës së Ajgerajt është plot fuqi dhe larmi me një botë të gjerë e të pasur krijimi.

Shkrimtari Ajgeraj nuk është Penë e rastësishme. Përkundrazi, duket se ka lindur me librat.

Ndaj gjurmët janë që në rininë e tij të hershme është mjaft i pasur. Nëse gërmon ndër shkrime të tij, zbulon arkivin e larmishëm e të jashtëzakonshëm, i cili ka lëvruar mbi gjithë zhanret e letërsisë, ndaj prek atë botë të pasur poetike, së pari, e ka aq pasion, aq dhunti, aq përkushtim, e gjitha dinamikë e vizion me diapazon të gjerë gjeografik, ku spikat forca e fjalës dhe thellësia e mendimit të avancuar. Poezia, thotë Ajgeraj, është mbretëresha e letërsisë, por që të jetë e tillë, bëje atë!

Prandaj, pikëpamjet e tij kanë qenë vendimtare edhe për një poezi të studiuar mirë, e duke përdorur gjithë elementet e saj: fjalën si substancë përbërëse të saj dhe muzikalitetin sigurisht (pasi janë materiali i saj), figuracionet artistike, ku krijon imazhet reflektuese, fuqia e fjalës dhe e vargut, mjeshtërinë, që mbështjell fjala brenda vargut, botën psikologjike, që përdor në elaborimin e idesë brenda vargut. Brenda filozofisë së vargut, shohim forcën magjepsëse të tij.

Fantazia e këtij krijuesi është tejet e përafërt me botën reale që ai i referohet.

Krijon premisa të kapshme logjike dhe emocion lexuesit. Te ne, apo brenda nesh ekziston ndjenja. Por, për ta trazuar atë gjithmonë duhet një pikë e caktuar, që pa dyshim, janë të shkurtra, madje, edhe të gjitha stilet, plot të tilla ka në vëllimet e tij sa është e vështirë që mund të veçosh ndonjërin.

Në poezi qëndron gjithnjë ideja se cilat nivele do të arrijmë dhe, sigurisht, që poeti me majat e fjalëve në të gjitha llojet e stilet, që janë të shumta, i ka prekur majat e letërsisë.

Gëzim Ajgeraj ka krijuar mijëra poezi në të gjitha stilet brenda këtij zhanri.

• Poezi për fëmijë .

• Poezi ( fabul ).

• Poezi ( sarkazmë ).

• Poezi ( etnos ).

• Poezi për të rritur.

Tematika e secilit format poetik është në përshtatje me stilin. Brenda këtij cikli kemi përfshirë poezi për fëmijë dhe etnos kulturor.

Tek vëllimet për fëmijë, autori vjen me tema tejet interesante, ku brendia e tyre është e pasur dhe e larmishme. Në mënyrë imagjinare sjell vorbullnaja të fuqishme e plot lirizëm, ku dominon modestia dhe logjika njerëzore e sjellë me bukuri të rrallë artistike e me vlera të larta poetike e plot energji pozitive.

Magjinë e universit e shpalos më botën engjëllore të fëmijëve të mëmëdheut, që ata të formohen me artin dhe letërsinë bashkëkohore shqiptare, me premisa të shumta, ku pa diskutim përcjell edhe mesazhe të shumta për gjeneratat e reja, pasi poeti plot admirim e sheh botën e fëmijëve. Andaj, mesazhet përcjellëse dhurojnë plot dritë, dije e shpresë, të formëzuara për moshën e nivelet.

Një krijues me botë universale, me dije e dhunti për të bërë më të mirën e dhuruar më të bukurën, ju bëhet idol fëmijëve, por edhe letërsisë shqiptare e më gjerë - ndaj është gjithë përfshirës.

Ky poet që ndikon pozitivisht në edukimin e brezave të ri, me dashuri për familjen, vendlindjen e mëmëdheun, me potencial mjeshtëror, me intelekt e pasuri shpirtërore, plot vlera dhe art e vesh jetën me ngjyrat e duhura të kompozicionit plot gjallëri, këngë e antonime, ku harmonizohen në strofat poetike.

E dallueshme kjo tek Ajgeraj, pasi që në fëmijërinë e tij duket se është hedhur fara e vullnetit të tij krijues, në tokën pjellore, ku ka prodhuar llojet e ndryshme.

Aftësi gjeniale e njeriut, që mendjen ta stërvitë e Penën ta vërë në shërbim të gdhendjes së fjalës, e ua shpalos shpirtin njerëzor.

Në poezinë e Ajgeraj dominon filozofi e fjalës dhe metafora të fuqishme, ku japin kuptimin dhe estetikën filozofike, e cila burimin e ka te mjeshtëria e krijuesit.

Një tjetër stil poetik, tjetër dimension e pamundur të mos gjesh këngët e bukura plot muzikalitet. ku nuk mungon as timbri as tonaliteti, kumt që përcjell aq këndshëm e hareshëm te lexuesi vargje plot jetë, ku i këndon shpirti mbi “etnosin e zonës”, por as që mungon arti filozofik dhe metafora, që mbështjell vargun e ia shton bukurinë asaj.

Është i mishëruar poeti që në vegjëlinë e tij, ndaj i sjell vezulluese si perla a relikte shpirti, ama i dokumenton në libra e biblioteka, por edhe i shpalos për lexuesin, si dokument i vyer epokal. Normale që shoqëritë njerëzore evoluojnë ndër kohëra, por Pena e shkrimtarit sjell plot frymëzime, gjithë nuancat e ylbereve, si pasuri e çmueshme kombëtare: festat, dasmat, ahengjet, etj.

Praktika e kalimit të këtyre fazave, që cituam, e bën më të dashur e të larmishme këtë lloj arti.

Fenomeni magji e vargut brenda këtij stili ka arritur efektin dhe qëllimin e mesazheve që përcjell për lexuesin e gjerë. Është magji e vargut fryma e tij, kënga e shpirtit. Zëri i tij josh lexuesin. Për hir të kompletimit të dialektikës vlerësohen edhe veprat e Gëzim Ajgeraj, me përsosjen e tij.

• Siç e kemi thënë herë pas here, Gëzim Ajgeraj, ka krijimtari të pasur dhe zhanre e stile të ndryshme të letërsisë, ku dua të cek atë të: “MONOGRAFI HISTORIKE”, ku autori me mjaft profesionalizëm ka shkruar e krijuar mbi këtë gjini letrare, ku kryesisht, flitet për heronjtë, të cilët luftuan për çlirimin e mëmëdheut, kontribuuan me gjithçka që iu afronte koha, duke shfrytëzuar të gjitha burimet njerëzore, por edhe flijimet që dora gjakatare padrejtësisht ua ka marrë jetën në trojet e tyre stërgjyshore e në rrethana të paprincipe.

“PËR TË GJALLË KULLAT S’ I LËSHOJMË “

(SADEDIN HASANI)

A nuk është kjo një piskamë e fuqishme, ku burimin e ka te ndjenja e mosdorëzimit dhe te çlirimi me çdo kusht i trojeve amtare?!

“XHEVAT BERISHA - LEGJENDA E VËRRINIT”

A nuk janë këta dy dëshmorë: zëri e fuqia e tyre e gjithë dëshmia, që do t’ju përcillet brezave: militantizmi, vendosmëria e guximi, që këta luftëtarë lirie qenë mishëruar me besnikëri mbi çështjen kombëtare të luftës për liri?!

Faktet për monografitë janë tejet specifike dhe origjinale, ku veçon se kryefjala e tyre ishte liria.

Ndaj, emëruesi i përbashkët i këtyre veprimtarive heroike, patriotike e kombëtare është veçse një:

“KANË LINDUR NGA SHPIRTI KALLKAN”

Vlerat artistike e stilistike të këtyre librave nxjerr më në pah vlerat e larta e virtytet njerëzore të këtyre heronjve të Atdheut. Në kalkulimet kritiko - vështruese dhe vlerësuese rafinohen pikëpamje dhe pikëvështrime të shumta. Ku ka shembull më të mirë e dëshmues se shembulli i Sadedinit, i cili i qëndroi besnik idealit, luftës e lirisë për Atdhe.

Brendia e monografisë së heroit, Xhevat Berisha, ka cilësi të lartë krijimtarie, ku më së miri ky shkrimtar ka derdhur esencën letrare të gërshetuar në art e histori.

“LEGJENDA E VËRRINIT”, autori ia dedikon birit të Lezit, mësuesit, atdhetarit, patriotit të UÇK-së, veprimtarit, aktivistit, organizatorit - birit të Dardanisë, që një jetë ia kushtoi Atdheut, Kosovës kreshnike e bashkimit kombëtar, atij që çdo orë e çast luftoi armikun. Me gjithë forcën e shpirtit e, sidomos, Lezit e Vërrinit, iu bë idol, mbetet përjetësisht, biri i Lezit, i Vërrinit, i Prizrenit historik, e i Kosovës martire.

Në monografitë e dëshmorëve autori paraprin vetëdijen kombëtare.

Krijimi i mirëfilltë rindërton realitetin në formë e strukturë dhe e prezanton në sistemin letrar- artistik, ku integrohen të gjitha lëndët, ia dedikon ekspozimit të botës brendshme dhe ndërtimit të rrëfimit.

Autori ka krijuar një univers, duke u mbështetur fuqimisht në art dhe në letërsi e në traditën popullore të rrëfimit.

Ai forcon dhe konsolidon fuqishëm idetë, ngjarjen dhe kulturën e vetëdijes. Marrëdhënia që përcjell te lexuesi është vetë stili i autorit.

Autori larminë e tij krijuese e sjell brenda monografive dhe paraqet frymë arti mbi kultivimin e fjalës shkruar.

Natyrisht që natyrën dhe ekzistencën e gjen brenda këtyre monografive.

Veçse strategji për dialog, konspiracion e kompromis, vendosmëri, luftë dhe heroizëm i gjen në monografitë historike të Gëzim Ajgeraj. Ndaj, letrari di se si ta servojë te lexuesi me Penën dhe formën më të mirë letrare e historike.

Madhështia e këtyre monografive për heronjtë e Kosovës: Sadedin Hasani dhe Xhevat Berisha gjendet nëpër faqet e këtyre monografive plot vlera njerëzore dhe kombëtare, ku përshkruhet njeriu me shpirt atdhetar e njerëzor, pasi motivet e shumta ndikojnë në përshkrimin plot kolorit romantik, heroizmi e virtytesh, me bazë zgjuarsinë e besën, guximin e trimërinë ndaj komunikon drejtpërdrejt me lexuesin përmes krahasimeve. Harmonia mes ngjarjesh reale në monografi, lakonizmi e muzikaliteti i Penës së Gëzim Ajgeraj dhe pasqyrimit të tyre, vëren se kjo monografi ndez shpirtin flakë, ndaj janë gurët e xhevahirit plot vlerë në themel të krijuesit.

Lavdi heronjve të pavdekshëm, që dhuruan jetët e tyre dhe u bënë forcë sublime për çlirim të Atdheut!

• Autori, Gëzim Ajgeraj, jo më kot cilësohet, si poeti i metaforave, me anën e të cilave ai i vesh aq bukur fjalët e goditin fuqishëm me vargun. Por, ajo çka e bën akoma më të fuqishëm autorin e poezive metaforike është se ai e ka studiuar metaforën deri më skajin më të largët, që është gjeneza e saj dhe sjell në leksione gjithë të detajizuar.

Pra, një studiuesi letrar i duhet për t’u pajisur me ato njohuri aq brilante.

E them me bindje pasi autori është i mishëruar me lëmin e madh të letërsisë shqipe dhe e njeh atë në detaje. Pra, si lind një ide për poezinë, nga vjen ajo, cila do ishte lënda e parë që i nevojitet një krijuesi, mbi të cilën duhet të na shkaktojë emocione dhe ta prekë ndjenjën e publikut të gjerë?

Ai shpjegon komplikimet, logjikën e filozofinë e të bërit art.

Shkrimtari shumëdimensional sjell studime letrare me finesa të shumta mbi artin e poezisë dhe elementet përbërëse.

E risjell një thënie të të madhit Sami Frashri: “Nëse do të mbillni për një vit, mbillni misër e grurë, nëse do të mbillni përgjithmonë - mbjell arsim edhe kulturë.”

Ndaj, Ajgeraj sjell mendime esenciale thellësisht me ndjesi e invencione të pasura letrare me një imazh formues tejet interesant.

“METAFORA E POEZISË” është njëra ndër krijimet - perla të autorit.

Pena e stërvitur e mjeshtrit vjen për lexuesin, si një meteor, që ndrit mendjet për një letërsi cilësore e bashkëkohore.

Ndër elementet e poezisë në këtë libër gjen elemente të reja, si p.sh.: muza e frymëzimit, ideja, muza e ngacmimit, apo muza e mendimit, substancë frymëzuese të favorizuara sa vetë fjala.

Siç e thotë Borgesi, në njërin nga definimet e tij shkurt për poezinë: “E njohim aq mirë sa s’mund ta definojmë me fjalë”.

Jam e bindur se brendia e këtij studimi letrar do të gjej mirënjohjen e lexuesit. “Asnjë njeri nuk është Zot”, thotë Sri Aerobinda, por brenda secilit njeri është Zoti, dhe qëllimi i jetës është ta zbulojmë. “Bëjeni”.

• Gjithashtu, poeti vazhdon me jetëshkrime, pasi është autori i dhjetëra e dhjetëra revistave letrare, ku jep pikëpamje të shumta:

“PIKËPAMJE PËR JETËN” është po aq e rëndësishme, sa të bën të mendosh gjatë mbi rrethanat tuaja, për të studiuar tiparet e njerëzve që të rrethojnë.

Autori sjell një gamë të gjerë specifikash, ku hallet, problemet, shqetësimet, mosmarrëveshjet, keqkuptimet, janë pjesë e mangët e dijes, kulturës dhe vlerësimit real të asaj çka na rrethon. Kështu që, nga këndvështrimi im, nëpërmjet pikave të paracaktuara në libër guxon të japësh mendimin kritik në formën psiko-filozofike, bazuar në tematikën e kësaj reviste letrare.

Autori bëhet virtyt, vlerë e frymëzim, oazë, ku botës i bëhet ngazëllim, ashtu siç davariten retë nga engjëjt e ajrit dhe kthehet në potencial, ku ndez dritat e shpresës, për t’u pajisur me njohuri. Njëkohësisht ka dhuntinë dhe temperamentin e artistit, ky shkrimtar brilant e multidimensional.

• Nga lëmi i letërsisë së Gëzim Ajgeraj kam shkëputur njërin nga librat e tij të shkruar: “PLAGA E LIRISË” – dramë.

Me siguri që, për të krijuar dramë dhe për të lënë gjurmë te lexuesi, autori ka ndjekur gjurmët e shkrimtarëve të mëdhenj të letërsisë shqiptare dhe të huaj, si p.sh.: Fishta i madh, Jeronim De Rada, Naimi, etj. Populli shqiptar i Kosovës kaloi ndër periudhat më të vështira historike, nëpër luftëra të përgjakshme shekullore, me vendosmëri, guxim e patriotizëm të pashoq, ku flitet përmes fakteve se shqiptarët e trojeve të Kosovës iu përgjigjën thirrjes së Atdheut, pavarësisht vendndodhjes së tyre. Andaj, janë ata njerëz vitalë, që meritojnë lëvdata për virtytet e larta njerëzore, ku u kthyen në Kosovën martire për: “Jetë a vdekje”. Ky slogan ishte vendosmëri për ta, siç u bë realitet në sy të botës mbarë.

Si shkrimtar drame vjen plot kapacitete dhe tejet origjinal në lloje e stil, ku sjell gjithë shpirtin artistik në dramë, përmes personazheve, me histori e ngjarje plot dhimbje, bazuar në përpjekje e sakrificat e shqiptarëve, në luftën për liri.

Në dramë spikat rrjedhshmëria e dialogut, komunikimi i mesazheve dhe individualizmi i personazheve, etj.

Risi absolute e mundësi të shumta për trupën dramaturge për të përmbushur artin skenik, pasi për publikun mbeten interesante, sepse janë këto forma e mënyra, ku përjetohet historia.

Shpirti i autorit kërkon, jo vetëm mirënjohjen e brezave të sotëm, për qindra histori të studiuara e të botuara, pasi qindra gjenerata të reja do ta studiojnë atë.

Këto vepra vijnë krejt artistikisht nga ky mjeshtër i madh i letërsisë bashkëkohore shqiptare.

• Tjetër zhanër shumë i rëndësishëm nga kjo gamë e gjerë krijimtarie të këtij shkrimtari të zellshëm është edhe romani.

Konkretisht sjell dy romane mjaft interesante për fëmijë dhe për të rritur, sa për ta ngacmuar ndjenjën e lexuesit.

Autori i qaset këtij lloji letrar, duke ecur nëpër terrenin e pasosur të këtij lloj sfondi, që nuk përjeton vetëm aktualitetin, por një gërshetim magjik mes së sotmes dhe së djeshmes, apo hijezimet shoqëruese, duke aktivizuar gjithë potencialin kultivues, ky krijues i dëshmuar i rangjeve të larta të letërsisë bashkëkohore.

Natyrshëm rafinon rrjedhën e drejtpërdrejtë të burimit, duke e kthyer në përzgjedhje atraktive për lexuesin e gjerë.

Autori ka krijuar gjithë terrenin e nevojshëm infrastrukturor, për të shpalosur gjithë personazhet në roman, gjithë kapacitetin e tyre mendorë dhe intelektualë, për gjithçka, që ndodh dhe gjithë tematikën e saj.

Brendia e romanit ngjall kureshtje nga kapitulli në kapitull për hir të përmbajtjes dhe cilësisë, ku arrin idetë, motivet e frymëzimit.

Fuqia e fjalës e potenciali krijues premton shumë dhe shfrytëzon talentin.

Romani përmban një tematikë, që rëndon disi letërsinë në kapituj të caktuar dhe qarqe të ndryshme politike, praktikë e vjetruar kjo, por gjej pajtim me autorin kur thotë se: “Aktiviteti politik ka përfunduar me fundin e luftës, ndaj sjell si vendosmëri për t’ju përkushtuar vetëm letërsisë dhe për t’i thënë STOP aktivitetit politik.

Në faqet e këtij romani, në formë tejet filozofike trajtohet çështja me drejtim të orientuar, por edhe për rëndësinë e veçantë të çështjes. Te ky roman thellohet më tej çështja për letërsinë e avancuar për të “edukuar” ata, që sot përpiqen të bëjnë letërsi e përmend fenomenin e mos- profesionalizmit.

“Ai që kurrë s’krijoi një varg, ku ka aftësi të vlerësojë”?!

Madje, akoma, thellohet skandali kur vlerë quhet antivlera në letërsi.

Shkrimtari i mirëfilltë thotë, autori nuk i nënshtrohet përkëdheljeve partiake. Një gjest i tillë sjell vdekje, në raport me interesat e letërsisë shqipe.

Ky shkrimtar i rangut të lartë bën pjesë në grupin “CLEAR” të krijuesve, ku ka sjellë gjithë metodat letrare në romanin e titulluar: “STUDENTËT”. Tek autori, idili është i pavdekshëm, si gëzim jete tek rikthehet gjithnjë siç i rikthehen qiellit të kaltër ylberet pas shiut.

Në romanet e Ajgeraj gjen shumëllojshmëri stilesh, tematikash, brendish, historish a ngjarjesh.

Aq këndshëm vjen në romanin për fëmijë e të rinj: “DITË TË BARDHA”. Është romani i radhës që vjen në këtë diversitet me përzgjedhje pak nga të gjitha.

Me mëngjesin, puhizat e lehta e zhdukin vesën e njomë, ashtu ikin edhe ligësitë.

Vogëlushët janë dëshmitarët më të mirë të të gjitha kohërave.

Ç’nuk panë sytë e tyre në kohë tmerri?!

Shkrimtari, Gëzim Ajgeraj, edhe si banor i asaj ane, mbështillet në botën e brendshme të fëmijëve dhe përshkruan dashurinë, mallin e brengat, kujtimet, lirinë, shokët apo familjarët, që u vranë dhe çdo gjë tjetër, e gjithë universi që ata i rrethonte.

Në romanin: “DITË TË BARDHA”, autori vjen tejet modest, ku një botë të tillë varfanjake mund ta pasuronin vetëm ndjenjat shpirtërore atdhetare, por që nxjerr në pah karakterin e personazheve.

Gjeniu i Ajgerajt qëndron pikërisht në këtë optikë, sepse drita pikon nga shpirti vizionar.

Autori ju gëzohet ditëve të bardha, ku sjell figura tejet interesante me moshë të re.

Ai gërmon në honet e bardhësisë dhe të shpresave, që prej tyre të nxjerrë vetëm mesazhe paqeje.

Emocionuese tek lexon në faqet e romanit, pasi fisnikëria, ngazëllimi, etje për paqe e shpirti zjarr flet me gjuhën e të rriturit.

Ditët e lirisë hapëronin qiellit të Atdheut.

Ndjenja të përziera mes dhimbjes e gëzimit.

Me siguri dhe pa pikën e mëdyshjes asnjë nga zhanret nuk të zhgënjen, përmes këtyre pjesëzave nga kjo parathënie, kuptohet se sa magjepsëse dhe ç’madhështi ka në brendi të librave.

Krijuesi që paraqitet dinjitetshëm, si referencë e spikatur e personaliteteve në letërsinë shqiptare e me dimension evropian, Gëzim Ajgeraj, përfaqëson me modesti në arenën ndërkombëtare.

Lezhë, më 26.1.2021

Freitag, 15. November 2024

Keine Kommentare:

Kommentar veröffentlichen