Nuk ka asgjë më besnike se përvoja personale dhe besimi në vetvete, i cili
duhet ta shoqërojë një krijues në udhën e tij të pendës. Kjo nuk do të thotë se
të nisemi nga pika zero (flasim për fillimet e para), por e kemi parasysh
faktin pas një lloj përvoje në krijimtari, por duhet ta kemi parasysh një lloj
përvoje nga pararendësit tanë për të na shoqëruar në hapat tona. Ajo përvojë e
parë nga krijuesit e tjerë duhet të na shërbejë si shkëndijë drite për të na
nxitur në hapat tona, por jo përgjithmonë që kjo çështje të kalojë në imunitet
të një varësie. Pra, gjithmonë e kemi parasysh fillimin në udhët e artit. Dhe
kjo lloj përvoje e të tjerëve duhet të na shërbejë si një lloj mësimi për të na
vënë në binarët e sigurt të udhës që do ta ndjekim si krijues. Këtu pra, del në
pah përvoja, e cila me kohën dhe punën individuale të krijuesit, pastaj edhe
krijohet. Por, këtu del në pah edhe një çështje tjetër, ajo e besimit që e ka
poeti në vetveten dhe në artin e tij që e krijon. Çdo fillim, sigurisht se
është me ndrojtje e frikë, nëse duhet t’i hyj rrugës së artit, të vazhdoj dhe
ku do të arrij. Këto fakte duhet llogaritur qysh në fillim, e pastaj t’i hyhet
kësaj sprove jo edhe aq të lehtë. Kur i përmendëm këto tre fakte, sigurisht se
e kishim parasysh një arsye shqetësuese për epokën tonë. Kur e thamë faktin e
parë, nëse duhet të hyjmë, sigurisht se e kishim prapaskenën e arsyes nëse do të sillnim diç
të bukur në art, nëse do të krijonim ndonjë vlerë për të vazhduar më tej.
Përmendëm dhe fenomenin e epokës sonë, me këto paraqitje sporadike të krijuesve,
të cilët e publikojnë një botim dhe pahetueshëm harrohen e treten kohës. Mirëpo,
çështja dhe preokupimi i temës sonë nuk janë krijuesit e tillë, por flasim
gjithmonë për artin e mirëfilltë dhe krijuesit që shpesh i quaj atletët e maratonës,
pra për ata krijues që artin e kanë përkushtim jetësor dhe nuk i ndahen kurrë.
Pra, këtu do të vinin në shprehje ato dy çështje që i përmenda më lartë. Pra,
dua t’i shtoj kësaj se poeti duhet të ketë besim në vetvete, në mënyrë që atë
lloj besimi me artin që bën, ta arsyetojë sa më fuqishëm përpara lexuesit të
gjerë. Dua të filloj nga përvoja dhe besimi im personal, fillimisht si lexues i
artit poetik dhe pastaj edhe si shkrimtar, me një përvojë mbi dy dekada e
tepër. Sigurisht se fillimet e para si lexues kanë qenë tërheqëse për mua dhe,
magjia e shkrimit më ka tërhequr thellë e më thellë. Andaj, ndrojtja e fillimit është shuar shumë
shpejtë me futjen sa më thellë në botën e leximit, duke përzgjedhur libra gjithnjë
e me më shumë vlera. Dhe me kohën dhe shkollimin, kjo përvojë ka ngacmuar edhe
idenë e sprovave të shkrimit. Kur kjo ide të ngacmon, atëherë edhe forma,
përzgjedhja dhe mënyra e leximit, merr tjetër formë të interesimit edhe në
lexim, sepse tanimë të intereson bota e thellë e krijimit të artit, metodat,
format, stilet, etj, e jo vetëm leximi si lexues i thjeshtë. Me sa kujtoj, në fillimet e para të leximit
të librave, nuk lexoja gjithë ato libra që kisha mundësi t’i gjeja, ose më
vinin në dorë. Jetonim në një kohë censure, dhe jo gjithçka lejohej nëpër
programet e shkollave tona, por edhe në biblioteka. Koha dhe lindja e
idealizmit kombëtar, më ngacmoi e më bëri shumë kërkues, në veçanti të librave
të veçantë, të poetëve të Rilindjes sonë kombëtare. Ndoshta kjo ishte edhe
zanafilla e selektimit të leximit të librave, ndërsa ideja e vlerave dhe përzgjedhjes
të tyre, ka lindur më vonë brenda meje. Kur jemi tek ky definim, do të jepja
një mendim të Borgesit që e kam lexuar dikur si student: /njeriu lexon atë që i
pëlqen, ndërsa njeriu shkruan jo atë që i pëlqen, por atë që mund ta shkruajë/.
Pra kur jemi tek fenomeni i selektimit të literaturës së leximit, sigurisht se
secili e ka shijen e vet, dhe e merr atë që i përgjigjet asaj shije dhe
kërkesave të atij që kërkon dritën brenda atij arti.
Këtij definimi do t’i
përshtatej metoda e shumëllojshmërisë së shijeve dhe mënyra e të ushqyerit. Të
njëjtin fenomen e kemi edhe tek ushqimi shpirtëror, apo ai i trurit. Këtij
luksi dikur ishte pak e vështirë t’i nënshtroheshe, sepse mungonte shumëçka,
sot sigurisht se janë krijuar shumë hapësira dhe mundësi për një selektim të
tillë.
Do të kujtoj zanafillën
e parë të dashurisë për poezinë, ma pat mbjellë babai (ndjesë pastë). Ai, që në
fëmijërinë vet i mbante në mend një numër të madh të poezive, të them pesëdhjetë,
mos i hyjë në hak, e të them njëqind, nuk dua të jem i tepërt, por e di se
dinte shumë poezi përmendësh. Shpesh kur uleshim pranë zjarrit tek vatra, apo
kur ngroheshim në diell, tek oborri i shtëpisë, i kërkoja të më recitonte
poezi.
Ato ishin vargje të
thjeshta, të viteve dyzeta e pesëdhjeta të shekullit të shkuar, por ishin aq të
thjeshta e të sinqerta, që mua si fëmijë më ngacmonin e frymëzonin. Tani, nëse
filloj t’i përshkruaj vargjet e atyre poezive, sigurisht se do t’u mbetja borxh
edhe vargjeve, por edhe poetëve të atyre vargjeve, por dua të them se për mua
ishin frymëzim që të lexoja e të kërkoja në vazhdimësi, vargje e poezi të
bukura. Me këto frymëzime, më pastaj u mishërova me vargjet dhe koncertet e
shkollës, mësuesve të mi u kërkoja të zgjidhnin poezitë më të bukura e më të
gjata për mua, sepse kënaqesha kur i recitoja ato përpara prindërve tanë nëpër
ditët e shkollës. Por dua të shtoj se kisha një talent të bukur të recitimit të
vargjeve dhe një zë që i shkonte vargjeve, dhe me këtë talent kënaqej edhe
prindi im edhe publiku. Këtë talent, më vonë ma vërtetojnë edhe shumë profesorë
të mi, si nxënës gjimnazist, kur në garat e recituesve të qytetit tim, nga një
konkurrencë tepër e madhe, më zgjodhën mua të recitoja vargjet e poetëve shqiptarë,
në një koncert qyteti, me një diversitet gjuhësh që deklamohej ai recital.
Megjithatë, për temën e deklamimit të vargjeve, kemi folur diku tjetër dhe nuk
do të zgjatemi këtu, por me që ra fjala, shkëputa disa inserte nga ajo kohë.
Dua të kthehem tek selektimi dhe besimi i im, që kisha filluar ta ndërtoja në
rrugën e ecjes sime si lexues. Tanimë me kohën, kisha krijuar besimin në
fjalën, në vargun, por edhe një lloj besimi në vetvete për atë që e selektoja,
e lexoja, sepse ishte evidente dhe e dukshme, se përzgjedhja që i bëja
literaturës për vete, më mbushullonte një lloj dije, që mua më bënte të sigurt
në hapat e ecjes sime dhe të qëndrueshëm në atë që e thoja dhe veproja.
Ky lloj selektimi, më
mbillte një lloj serioziteti në moshën time dhe më bënte të ndihesha më i
pjekur në raport me moshën që e kisha. Një element tjetër ishte ai i frymëzimit
tim me ide përparimtare e kombëtare, në rrethanat e kohës, dhe për këtë
gjithmonë i jam mirënjohës frymëzimit nga literatura dhe vargjet e kohës që i
lexoja.
Në atë kohë, kërkoja
literaturë nga Naimi, Migjeni, Noli, Spase, Asdreni, Çajupi, etj. Kjo listë e
leximeve do të ishte tepër e gjatë, edhe nëse do të përmendja shumë emra,
sigurisht se do t’i mbetesha borxh edhe shumë emrave tjerë, pa e përmendur këtu
edhe literaturën programore shkollore.
Do të shkëpus për juve
disa vargje: E para për ta freskuar pak kujtesën gjatë rrëfimit tonë, dhe së
dyti edhe lexuesit për t’i sjellë freski në rrëfim tonin. Vargjet dhe poezitë
janë të shumta, që në rininë e hershme tonën na kanë frymëzuar, freskuar e edhe
mësuar në ecjen, ngritjen dhe kalitjen në udhët e mëvonshme të jetës.
...
Kafshatë që s'kapërdihet asht, or vlla,
mjerimi,
kafshatë që të mbetë në fyt edhe
të zë trishtimi
kur shef fytyra të zbehta edhe sy
të jeshilta
që të shikojnë si hije dhe
shtrijnë duert e mpita
edhe ashtu të shtrime mbrapa teje
mbesin
të tanë jetën e vet derisa të
vdesin.
E mbi ta n'ajri,
si në qesendi,
therin qiellin kryqet e minaret e
ngurta,
profetët dhe shenjtët në fushqeta
të shumëngjyrta
shkëlqejnë. E mjerimi mirëfilli
ndien tradhti.
...
(vargje nga Poema e mjerimit,
Migjeni)
Shkëputa këtu disa
vargje nga: Poema e mjerimit, që për kohën tonë, rrethanat dhe rritën, ishin
tepër të ndjeshme dhe aktuale. Ndoshta ishin edhe rrethanat, ato që e bënin që
këto vargje na tërhiqnin dhe magjepsnin ndjenjat tona gjatë leximit dhe
recitimit. Pra, këtu vijmë tek thënia që e përmendëm më lartë, se njeriu zgjedh
atë që i pëlqen për ta lexuar. Dhe sigurisht se në strukturën e këtyre vargjeve
është gjetur diçka e bukur, që ngacmon e kënaq imagjinatën tonë, për të na
afruar në leximin e tyre.
Ndoshta ky fakt na
bënte më të ndjeshëm ndaj gjendjes dhe situatës ku gjendeshim si shoqëri, por
për mua këto vargje ishin edhe një lloj shfryrje në raport me kohën, si një
protestë, që i kundërvihej kohës. Pra, shpeshherë vargjet na bënin që ta
ushqenim shpresën dhe frymëzimin tonë, që të mos na pushtojë ndjenja e
dëshpërimit, që na rrinte si mjegull mbi kokë. Kësisoj pra letërsia ka krijuar
hapësira të reja, për të avancuar dhe jetën për ta parë edhe përtej vështirësive
dhe situatave të caktuara.
...
O malet' e Shqipërisë e ju o
lisat' e gjatë!
Fushat e gjera me lule, q'u kam
ndër mënt dit' e natë!
Ju bregore bukuroshe e ju lumenjt'
e kulluar!
Çuka, kodra, brinja, gërxhe dhe
pylle të gjelbëruar!
Do të këndonj bagëtinë që mbani ju
e ushqeni,
O vendëthit e bekuar, ju mendjen
ma dëfreni.
Ti Shqipëri, më ep nderë, më ep
emrin shqiptar,
Zëmrën ti ma
gatove plot me dëshirë dhe me zjarr.
Shqipëri, o mëma
ime, ndonëse jam i mërguar,
Dashurinë tënde kurrë zemra s'e ka
harruar.
...
(vargje
nga poema: Bagëti e bujqësi, Naimi)
Po gjatë këtyre vargjeve, sikur kemi gjetur frymëzimin e bukur për jetën, për
vendin tonë të bukur, kemi ushqyer shpresën dhe frymëzimin tonë, për pjesën e
ndarë të atdheut tonë, i cili në rrethanat e kohës, ishte si një prind shprese
i cili një ditë do të kujdeset edhe për neve. Pra, sigurisht se brenda këtyre
vargjeve gjenim ato elemente që ngacmonin dhe kënaqnin imagjinatën tonë, duke
na frymëzuar e mbushulluar nga ndjenja që reflektonin vargjet. Arsyet e
kënaqësisë, sigurisht se janë të ndryshme dhe nuk duam të përkufizohemi tek
koha dhe gjendja, për të cilën e potencuam më lartë, sepse është shija
njerëzore ajo që e ngacmon njeriun për të zgjedhur atë që i pëlqen për lexim. Këtu
folëm vetëm për kënaqësinë që na i sillnin vargjet, pa dalë tek romani,
tregimet e zhanret e tjera të artit, që sigurisht se ishin një kolorit arti, në
shijet e leximit tonë të kohës.
...
Arratisur, syrgjynosur,
Rraskapitur dhe katosur
Po vajtonj pa funt, pa shpresë,
Anës Elbë-s, anës Spree-së.
Ku e lam' e ku na mbeti,
Vaj-vatani e mjer mileti,
Anës detit i palarë,
Anës dritës i paparë,
Pranë sofrës i pangrënë,
Pranë dijes i panxënë,
Lakuriq dhe i dregosur,
Trup e shpirt i sakatosur.
...
(Anës lumejve, Noli)
Është mesazhi, tingulli i vargjeve, ndjenja që trazojnë ato. Kur e përmenda
raportin kohë dhe rininë tonë, sigurisht se ishin motiv frymëzimi, që
mbushullonin, shpresë, guxim për zgjedhjen e udhës sonë për rrjedhat dhe raportin
e ecjes sonë drejtë së ardhmes. Pra, vargjet gjithmonë ishin frymëzim drite
drejtë udhëve të së ardhmes. Më lartë i përmenda edhe zhanret e tjera të artit
letrar, por këtu dua të shtoj edhe zhanrin e filmit që vinte në ato kohë nga
TVSH-ja, e që në Kosovë e përcillnim në udhë ilegale. Përmenda edhe këtë fakt,
për të mos e harruar, si rrjedhë dhe burim ushqimi shpirtëror, që i merrnim në
të njëjtën kohë. Sigurisht se kishte edhe burime tjera frymëzimi nga literatura
e huaj, por siç e thash në fillim, është e pamundur të mblidheshin ato brenda
këtyre rreshtave, dhe kohës suaj që do ta vëni në dispozicion të këtij leximi.
Pra, duke qenë human ndaj këtij fenomeni, mbetemi të hapur edhe karshi asaj që
lista e leximeve tona të mbetet e hapur përpara juve, duke mos krijuar
preferencat tona, por duke u lënë që preferenca e përzgjedhjes suaj të mbetet e
hapur dhe e lirë, për t’i prirë përzgjedhjes dhe shijes suaj. Do të ndaj këtu
me ju, edhe disa vargje të Migjenit, jo si preferencë, dhe të mos ndihemi të
tepruar me këtë përzgjedhje, por se këto vargje ishin frymëzim i kohës sonë,
dhe robërisë që rëndonte si korbi mi qiellin tonë.
...
Rini, thueja kangës ma të bukur që di!
Thueja kangës sate që të vlon në
gji.
Nxirre gëzimin
tand' të shpërthejë me vrull...
Mos e freno
kangën! Le të marri udhë.
Thueja kangës,
rini, pash syt e tu...
Të rroki, të
puthi kanga, të nxisi me dashnu
me zjarrm tand,
rini... Dhe të na mbysi dallga
prej ndjenjash
të shkumbzueme q'i turbullon kanga.
Rini, thueja
kangës dhe qeshu si fëmi
Kumbi i zanit te
përplaset për qiell
dhe të kthejë
prap te na - se hyjt ta kanë zili
e na të duem
fort si të duem një diell.
Thueja kangës,
Rini! Thueja kangës gëzimplote!
Qeshu, rini! Qeshu! Bota asht e jote.
(Kanga
e rinisë, Migjeni)
Sigurisht se në frymëzimet tona dhe në besimin tonë në ecje përpara në dritën e
dijes, kanë qenë edhe shumë faktorë tjerë, por edhe kushtet që e kanë rrethuar
rininë tonë. Të mos harroj këtu; traditën e pasur popullore të zonës prej nga
vij, folklorin burimor të popullit tonë, që mund të themi se është bazamenti i
krijimit të personalitetit tonë. Odat tona, të cilat do t’i kujtonim me plotë
nostalgji, si kuvende ku gdhendej llafi i fjalës. Sigurisht që kënga folklorike
ka shërbyer si burim shpirtëror dhe si shërim i ndjenjës dhe shpresës sonë të
vrarë nëpër shekuj nga robëria.
Kur zgjodha të jem poet
e shkrimtar më tepër sesa këngëtar, gjithnjë me vetëbesimin se diapazoni im,
talenti, dija duhet të marrin drejtimin e krijimit të artit. Kjo nuk ishte
rastësi, sepse qysh në rininë e hershme krijoja dhe i mbaja të mbyllura ato
krijime. Kjo për faktin se fillimisht më mungonte një lloj besimi, dhe ndrojtja
ime më bënte të mbyllesha brenda vetvetes. Dhe me kalimin e kohës, gjithnjë e
më tepër, ky lloj besimi m’i pushtonte hapësirat e frikës, për të më shtyrë
drejtë një besimi të plotë në vetvete dhe asaj që e krijoja në art.
Fillimisht e pata të
vështirë ta publikoja krijimtarinë time, por më vonë, i emigruar dhunshëm larg
atdheut, kishte vite që po e ndieja të udhës që guximin tim ta shprehja hapur,
edhe atë përmes artit. Isha i bindur se forma më e mirë dhe më e përshtatshme
për ta shpalosur potencialin që e kisha akumuluar për dekada brenda vetvetes
–ishte ajo brenda artit dhe magjisë së tij.
Pra, tanimë për mua
kishte ardhur koha për t’i hyrë kësaj sprove, të cilën sigurisht se në ato
fillimet e para ishte e vështirë për ta përcaktuar apo parashikuar. Por tek unë
dominonte bindja se kësaj udhe duhet hyrë, e ku të nxjerrë nuk i dihet.
Sigurisht se shkrimet e para, sado të zbehta mund të jenë, ato të krijojnë një
lloj kënaqësie dhe përvoje, e cila me kohën sigurisht se do të avancohej.
Ndoshta do të
tingëllonte jo edhe aq mirë nëse themi, duke provuar e korrigjuar, po pse edhe
jo duke jetuar me ndjenjën se edhe mund të gabojmë. Në fund të fundit, për ta
provuar thellësinë e liqenit, duhet të hysh në të, vetëm atëherë mund të japësh
një definim të saktë. Jemi të bindur se nëpër këtë përvojë, deri këtu ku jemi
sot, kemi pasur edhe lëshime e gabime të mundshme, por të gjitha ato
udhëkërkime dhe forma, brenda të cilave ne kishim vënë eksperimentimet tona,
për të hulumtuar forma dhe struktura për vargun që do ta krijonim. Është kjo
koha kur krijuesi vihet në kërkim të hulumtimit të formave të vargjeve,
strukturës, ndërtimit të fjalës dhe përzgjedhjes së saj. Për të ardhur më
pastaj deri tek metafora si element esencial i letërsisë dhe i ndërtimit të
vargut. Kur jemi tek ky hulumtim dhe eksperimentim me vargun, sigurisht se kemi
aplikuar shumë forma dhe stile, të cilat brenda vargjeve dhe krijimtarisë sonë
nëpër vite, kanë krijuar një larushi stilesh dhe vargjesh, por edhe një kolorit
poetik i cili sigurisht se do të vlerësohet në kohë. Por format e art-bërjes nuk duhet të kufizohen
brenda një forme të artit, ashtu siç edhe ndalen vetëm në këtë pikë edhe për
ne, por ato shtrihen më vonë në prozë, tregim të shkurtër, monografitë
historike, vlerësimet kritike, etj, etj. Pra, tanimë ky besim i shtrirë në të
gjitha zhanret e artit, vjen me kohën dhe përvojën, e cila e shoqëron
krijuesin, por edhe me punën dhe qasjen e tij, që e ka për artin.
Nga ky besim që i kisha vënë vetes për vargje,
tanimë për dekada frymonte brenda librave, dhe sot kur po e shkruajmë këtë
kronikë, kopertinat e tyre numërojnë mbi të pesëdhjetat, dhe ky varg ka ecur nëpër
stile të ndryshme të metaforave...
...
Zgjohu, o ti shqiptar i nëpërkëmbur
Zgjohu bëji dritë emrit të bardhë
Zgjohu, mos lejo dikush të ta
rrjep lëkurën
Të të vrasë me
naze, e me ditë të qajë
...
Zgjohu o
plisbardhi im i vrarë ndër shekuj
Zgjohu se dita
jote ka ardhur
Mos lejo që edhe
nga goja bukën të ta heqin
Vajtojcat e
kolltukëve, që s`të lanë edhe djersë në ballë
...
(Poezia: ZGJOHU, /Etje në fjalë/, G.
Ajgeraj)
Vargjet e mësipërme dëshmojnë besimin në fuqinë e fjalës dhe vetëbesimin për ta
trasuar atë edhe në masën e gjerë te lexuesit. Së dyti, kjo tregon atë besimin
ndaj imagjinatës, si bazë për artin e të qenët poet e shkrimtar. Pra thjesht,
është një lloj besimi thellë i ngulitur dhe i kalitur brenda meje, ajo që në
vazhdimësi kërkon të shpërthejë, të dalë përmes fjalës, për t’u bartur edhe tek
të tjerët. Dhe në këtë pikë shfryrje, jo vetëm krijuesi e ndjen kënaqësinë e
artit të tij që e krijon, por ajo bëhet pjesë edhe e atyre që e përzgjedhin dhe
e përqafojnë këtë art të publikuar.
Nëse vihemi në kërkim të përafrimit të formave dhe strukturave të vargjeve, me ato që i kemi dhënë më lartë, tanimë kemi gati shekullin në mes, dhe format, stilet, struktura, por edhe rrethanat e kohës, për sa i përket mesazheve, kanë ecur e ndryshuar, ndaj krahasimi duhet parë në kohën së cilës i dedikohen vargjet. Duke i bërë këto krahasime, kam frikë se mos dalim nga korniza e temës, për rrugën e artit poetik dhe besimin që e krijon poeti brenda artit të tij dhe vetvetes. Do të japim edhe disa vargje, për ta bërë më të freskët këtë shënim, duke pasur besim në freskinë që na e sjell vargu mes këtij rrëfimi.
...
1.
Një etje e moçme na fton mes fjalës
Ngacmimi i muzës
m`i bie me daltë mendimit
Këngët e
pakëndueme zbresin fletëve, të bardhës
Metaforat
mbushullojnë akte të përmallimit
...
4.
Përditë mes vargjesh mendim tjerr
E freskoj me all kupën e mendimit
Ti varg e di se
të djeg ky ballë
Por muzën s`do
ta ndal edhe kur më zë pikëllimi
...
(Poezia:
Vargje mes mallit, / Etje në fjalë/, G. Ajgeraj, 2014)
Pra, tanimë vargu vjen si shpërthim, si dhunti e brendshme, e cila nuk e ka më
fare për brengë aktin e frikës, dhe as që mund të imagjinohet brenda vargjeve,
por kemi të bëjmë me një besim të plotë në magjinë e muzës së mendimit dhe të
fjalës, si rrjedhë besnike ndaj imagjinatës së krijuesit. Ndoshta për sa i
përket frikës, me një lloj doze mosbesimi, mund të flitet tek në publikimet e
para, por ato tanimë do t’i takonin së kaluarës dhe dekadave përpara, dhe larg
së tashmes. Ky definim tregon se në udhën e artit duhet të hyhet me besim dhe
guxim, për ta provuar magjinë e tij. Për këtë, do të vlente ajo fraza që e
dhamë për hyrjen në liqe, për ta provuar thellësinë e tij. Dhe sigurisht se
udha e artit të bën edhe të gabosh ndonjëherë, por ato gabime gjithmonë duke synuar
t’i mënjanojmë brenda ecjes sonë në rrugën e artit, me punë dhe besim në
vetvete. Dyshimi, ndrojtja, frika, s`do të na nxirrte askund, gjithmonë do të
mbeteshim humbës.
Dua
të dal edhe tek një fenomen tjetër, në këtë rast tek besnikëria ndaj ndjenjës dhe
asaj që e ngacmon atë. Ndoshta kjo edhe e përcakton origjinalitetin e asaj për
të cilën jemi përcaktuar ta formësojmë në varg.
...
Po i lëmë shumë fjalë kësaj bote e s`do
marrim asgjë me vete
Dhe do iki
duarthatë pa asgjë në gji e asgjë në xhep
Le të themi se
fjalët e mira janë drita e kësaj bote, ti hapësirave trete
E të themi se i
dhashë gjithë çka pata, asaj që quhet jetë
Po i lëmë emrin dhe hijen që na ndoqi nga pas
Me vete s`po e marrim vetëm deri
te guri mbi dhe
Lum ai që i la dritë emrit kandil
hijes që s`ju nda
Dhe iku, plot
dhimbje nga ne
Me ikjen secili një ditë ka për t`u takuar
Lum ai që të
mirat i lë mbi këtë dhe
e vetëm do t`i marr dy këmbë e dy
duar
E emrit një kandil që t`i bëjë
dritë përherë
(Poezia:
Lum ai që emrit i lë dritën, /ETJE NË FJALË/, 2013, G. Ajgeraj).
Mendoj se ilustrimi më i mirë për temën që po e trajtojmë, do të ishin vargjet,
sepse ato janë shpirti dhe ndjenja e poetit, brenda së cilës shpaloset
brendësia e tij, shpirti dhe besimi poetik, që ka për artin e fjalës. Kur e
them këtë, sigurisht se më duhet ta parafytyroj lexuesin, ta imagjinoj atë, por
assesi të brengosem për veten, por për ndjenjën që do t’i krijoja atij, sepse
në këtë rast do të isha vetëm imagjinata dhe hija e asaj që po e përcjell ky
rrëfim. Sepse ndjenja e ime, ka rrjedhur brenda vargut, dhe ajo ka krijuar një
çast shfryrje, lumturie, në çastin kur ka hyrë në varg, dhe të shpresojmë se të
njëjtën ndjenjë, vargu do t’ia krijojë atij që e shpalos vargun.
...
Thatësi në fjalë, në shpirt në mungesën
tuaj
Silueta të trazuara në kolonën e mallit dhe
orën e prishur
I huaj mes të huajve dhe damkën e përbuzjes
prapa shpine
Me se ta zbukuroj
fjalën, ç`t’i jap vargut, në këtë thatësi alpesh
Ku fjala shkrumbohet
buzëve nga zjarrmi e mungesës suaj
Ku kënga digjet thatësisë
së mallit, ende pa i vënë notat në
pentagramin e udhëve
që shkrihen në lot, e dita bëhet pelin
Mungesës vizatojmë
portretin e mallit, etjes ledhatojmë ngjyrat
Me tingujt e dhimbjes
i ngushëllojmë vargjet që të mos na i zërë
Harrimi i mallkimit të
udhëve në kolonat e ikjes pa arbitër
Himnit të largësive
ngrij flamurin e ylbereve të fjalës
Largësitë tek i lidh
nëpër jehonën dhe krismën e saj
Që na nxjerr nga harrimi e më kthen atje
ndër lisa
Mes dashurisë tuaj mes
ëndrrave mes kullave të shkreta
Ku përhyjnojmë ecjet
tona e ditës i vëmë një emër
Me netët e vona gëzojmë edhe kupën e
qiellit e atdheun
Ku breznive u vëmë emra burimesh lumenjsh e
malesh
E na shtohet kënga jonë nëpër ecjen plot
dritë për të nesërmet
Që do të vijnë të bardha si rrezja mbi Sharr
Për Vërrinin ku ruaj këngët e pakënduara të
moteve barbare
Dashurinë për lirinë të bërë shkrumb nëpër
kulla
Qëndresën nëpër mote dhe besimin për dritën
e së nesërmes
Rritën time në kulla e porosinë e
plisbardhit pranë oxhaku
Për besën e ruajt ndër shekuj traditën e
kullës
Ç`t’i jap më shumë vargut në këtë udhëtim
alpesh
Kur ikja mbytet zjarrmisë e kolona e mallit
më lë vetëm
Pos ngushëllimit se një ditë do mbathim
mbathcat e do nisemi
Zvicër, janar 2013
(Poezia;
Etje në fjalë, / ETJE NË FJALË/, 2013, G. Ajgeraj).
Natyrisht se ajo që lexojmë brenda vargjeve, ka shumë rëndësi, dhe në këtë
periudhë që po flasim, na e kufizon të drejtën për të folur për besimin
personal, brenda vargut letrar, mirëpo, po t’i bënim një zbërthim, sigurisht se
do të ishte me interes. Nëse jo ashtu, të paktën një kronikë udhë-përshkrimi e
udhëve të artit, si një përvojë e vogël personale do të ishte në shërbim të
lexuesit tim. Ja dhe një poezi për fund të kësaj shpalosjeje të udhëve të artit
tim, në mënyrë që tempin e freskisë së lexuesit, ta mbajë të freskët, përmes
metaforave të vargut, duke dëshmuar edhe njëherë besimin në fjalën dhe në
vargun që e kultivojmë me plotë dashuri.
...
Ty fjalë e artë që s`të thyen as furtunat e
shekullit
E u rrije dhimbjeve që kullonin si melhem
shpirti
Me ty i mbushulluam me dritë shpresat e ditëve të errëta
Nëpër qëndresën e
moteve ta rishpalos kushtrimin
Sa guximshëm na prin
për të nesërmen
Siç lëshon shkëlqimin dielli mbi Sharr
Edhe atëherë kur retë
e zeza ia vrasin rrezen
Për të mos e humbur kuptimin dita
Dhimbja e tyre nga vragët e plagëve nëpër shekuj
M’i therin edhe këngëve të pakënduara të së
nesërmes
Guximi i saj m’i rri plis mbi vetull krenarisë së të sotmeve
Si një pëllumb i bardhë nëpër qiellin e
bardhë
Që flatroi guximshëm edhe nëpër hapësirat e
errëta
Ta dëgjoj kumbimin tënd në këngët e lira të atdheut
Tek shpalos kujtimet e dhimbjeve të shkuara
Dhe marr fuqinë edhe më, t’i zbukuroj së
ardhmes
Dhe sa herë shikoj në pasqyrën e së djeshmeve
Mungesa e lirisë tënde të plotë dhe guximit
tim kryeneç
Na përballin me furtunat e zeza të shekujve
dhe gjarprin
që na rrinte mbi kokë
E na i praronte prangat për gojën tënde
E për guximin tënd
Asgjë s`mund të ta thyente dritën e mendimit për të nesërmen
Ti triumfove guximshëm me besimin për
lirinë…
Prizren, 2004
(Poezia: Ti fjala ime, /ETJE NË FJALË/,
2013, G. Ajgeraj).
Për fund, ashtu siç nuk mund t’i numëroj krijuesit dhe veprat, por edhe artet e
tjera, që më kanë frymëzuar në udhën e artit poetik, sigurisht se tanimë pas
disa dekadave në art, nuk do të mundja t’i numëroja edhe krijimet e mia, që do
ta dëshmonin gjithë atë që e shtjelluam brenda kësaj teme, por shpresojmë se
edhe lexuesi duhet të jetë një lloj hulumtuesi i cili gjithnjë e më tepër do të
bëhet shumë kërkues, edhe në shpalosjen e veprave tona, prej nga do pasurojë
vizionin edhe për rrugën dhe artin tonë si tërësi. Dhe me këtë, sigurisht se do
të bindej gjithnjë e më tepër, në besimin tonë që e ndjejmë në rrugën e artit
dhe asaj që e transmetojmë në libra.
Zvicër,
Gusht, 2014
Keine Kommentare:
Kommentar veröffentlichen