Metafora

Prenda Sejdia

P A S TH Ë N I E

Libri; "MALLKIMI I ËNDËRRËS" nga autori Gëzim Ajgeraj. 

Nuk e di por, më nxiti ky vëllim poetik të recensoja me shumë dëshirë, ndoshta si gjithnjë bëhet shkak larg'pamësia e poetit.

Sikur u mësova të them që Gëzimi është i pa'arritshëm, por dhe e bukura është kur merresh me faktet. Nuk e di por, kur lodhem me ndonjë material që më duhet t'a pregatis, e gjej si mundësi për t'u 'çlodhur ama duke u lodhur', dhe kjo është një nga mënyrat e këndshme që të lexoj ndonjë nga vëllimet poetike të këtij autori që sjell ajkën e poezive. Aty gjen shpirtin krijues plot finesë e realizëm pasi është tejet e veçantë mënyra e të shkruarit, dhe ky është numri një në trojet shqiptare që njeh vlerat reale të vargut pasi autori njeh fjalën e vlerat ia nxjerr në pah, e përdorë ku duhet përmes një përzgjedhjeje me mënyrën më të pa'parashikuar, që të mbush shpirtin me qetësi e kënaqësi, ndaj ta imponon që ta analizosh vargun e poezinë e autorit thjeshtë për t'i dhënë kuptim përkatësisë vargut e fjalës,  ku i sjell të gjitha mjeshtërisht plot ide e detaje që përmes filozofisë fjalës sjell në vëmëndjen e secilit magjinë në vëllim ku shpesh ngjan me një paralajmërim alarmi, por përmes profesionalizmit përcjell plot emocion e zemrave ju çel udhë. Komunikimi është art, virtyt, çiltërsi dhe kthehet admirim mes autorit dhe lexuesit kjo karakteristikë e bukur me realitet. Eh vargu, kur i kalon kufinjtë e fantazisë, prurje të reja mendimesh e simbolikash. 

Vargun që sjell autori ku pret rizgjim, udhëzim, i mungon sot njerëzimit. Kjo është madhështi, ndaj përgëzoj përmasat ndërkombëtare intelektuale të autorit që çdo shkronjë e shkruan me zemër, çdo fjalë me mëndje dhe vargjet vargëzohen nga intuita e formuar brenda madhështisë krijuese.

Krijimtaria e një sërë vëllimesh poetike janë trajtesa më e vlefshme si vargëzime të papërsëritshme,  e madje nga një autor i vetëm me dhjetëra apo mbi njëqind vëllime poetike është e jashtëzakonshme.

Nga vëllimi "MALLKIMI I ËNDËRRËS" do sjell ca vargje e cila mban dhe shtyllën e librit.

 

"Një ëndërr e trishtë i ra mashtrimit

 Nga gjumi etnisë abortoi e liga

 E u bë udhë, udhë, e udhë"

 

    "MALLKIMI I ËNDËRRËS "

 

Autori artikulon mjeshtërisht kundër shëmtisë a mjerimit dhe goditjeve të mundshme mbi njeriun, kështu autori deklamon mbi dehumanizmin që botën ka kapluar dhe nxit betejat për të mundur fatkeqësitë kolektive, ndaj poezia na jep mundësinë për të vëzhguar nga kënde të ndryshme. 

Vargu e fjala përcjell realitet si pjesë e egzistencës dhe problemeve ku autori vën përballë njëra tjetrës 'forcën e egzistencës dhe kërkesën e rizgjimit' pasi egzistenca është e pakufishme.  Të fuqishme janë vargjet në kuptimin e thellë të mendimit, pasi flet sa njëmijë fjalë transparente, ëndërra e trishtë dhe mashtrimi, dy fenomene negative në ekuivalencë me njëra- tjetrën që kërkon rizgjim dhe thellim të kujtesës kolektive, kjo poezi është misionare, thellësisht tronditëse dhe e mprehtë që kërkon mobilizim pasi ka lindur në valët e shqetësimeve ndaj vjen dhe si bartës i dhimbjeve popullore. Ekuivalenca metaforike godet për të na zgjuar pasi poeti sheh njeriun e vetmuar mes njerëzve dhe ky fenomen bën autorin të jetë i pakufishëm në shprehjet e tij plot simbolika mbi izolimin e kohës sonë moderne e cila pikas me trishtim, ëndërr, mashtrim, "abort" ku shoqëritë njerëzore thotë autori sikur humbin fillin ndaj shprehet kaq ironikisht. Imagjinata e fuqishme e autorit, thellësisht e arsyshme, është forcë, është jehonë.

 

Në mund të flitet për ëndërrat, ndonëse ato janë të shumëllojshme, sidomos kur flitet për 'Dritën e Atdheut' për etjen e sëmurë populiste ndër çudirat ballkanike, hipokrizia apo majat e frontit e në mënyrë figurativë por e lidhur ngusht me atdhetarizmin se si mund a duhet ngulur atë bajrakun e fitores madhe, autori sikur me shpirtin në dorë sjell vargje që ta rrënqeth krejt shpirtin;

 

/ Se ku ka zënë thua ky i yni fat

/ Dhe as'sesi atje tek majat e frontit 

/ Të bashkuar ta ngulim bajrakun e fitores madhe

/ Kam shekuj që lidh plagë

/ Me këmishën e shqyer të etnisë

 

          ''ËNDËRRA E ZËNË PENG''

 

Ky është lundrim me fjalën në tërësi të saj por dhe në rrafshin estetik, si figurë dhe si mendim plot dremitje nëpër metafora të fuqishme, ndaj vjen disi vrazhët ky kompozim artistik.

Ama, opusi Ajgerjan, ndjen shprehjet e ndjeshmërisë lartë ku hetohet ligjërimi përmes komunikimit tejdukshëm artistik. 

 

Akoma më frymëzuese vjen këso here poezia e Ajgeraj- t, pasi ëndërrat poetike gjenden në gjithë poezitë e këtij vëllimi, sepse shumëllojshmëria e ëndërrave dhe ëndërrimeve janë tashmë në sfondin e dukshëm të Atdheut. Ama shpirti i bren për ëndërrën e trishtë shekullore të të ndrydhur në gji, ndaj shprehet se përtej Pashtrikut dergjet gjysma e ëndërrës, pasi dikush i rrin mbi kokë pikërisht tek guri, atje ku flakë e shkrumb kthehen etjet, e bëhen edhe këngë edhe shpresë mos'harrimi. Aty duket mbjellë maneti i breznive  deri tek shkrumbi i nën- qiejve nga ku u duk edhe ëndërra e bardhë, pikërisht aty ku edhe dielli ra e ngrohu ëndërrën e poetit.

 

/ Tek guri i qarë dikush i rrinte mbi kokë ëndërrës

/ Pikëpyetje ish ta fundosje a t'ja jepje Drinit me vete

/ A ta varrosje nën qiellin e shpuar

 

     ''NJË DIELL I RI, RA MBI ËNDËRR''

 

Përmes këtyre vargjeve autori zgjon ndjenja të veçanta por dhe formësimin e ndjenjës poetike, ndaj poezia jetësohet përmes fjalëve të përzgjedhura aq mjeshtërisht pasi poeti e ka modeluar fuqishëm në shpirtin e vetvetes, dhe e përbiron ndjenjën duke e përçuar në shpirtin e lexuesit.

Sado artistikisht vjen poezia, autori shkruan përmes pikëllimit për gurin e qarë, pikëpyetjen a varrosjen nën qiellin e shpuar.

Ndjenjë dhe emocion që e përcjell nënzëshëm atë helmin e shpirtit.  

Por, figura e poetit merr përmasa azgane, për hir të shpirtit brumosur atdhetarizëm. 

 

Instikti i çdo njeriu është i frymëzuar për të qënë i lirë dhe një e drejtë themelore. Problemi qëndron kur detyrimisht do ju ndodhë ikjeve dhe lirive, apo kur ju mungon në atdheun tënd, ama shpjegon arsyet, sepse zemra ju këndon pa pushim kandilave të lirisë që duket se kanë munguar shekullit, por vajton se historia tjetërsohet këtu tek ne e ndaj thotë autori se është shkruar së prapthi, ku vën në dukje kolaboratorët a media të shitura apo lustracionet ku vet'shpallen si heronj të gjallë këta hijenat e kohërave të reja.

Apo me vlagën e shpirtit thurë vargje për ata që ikën e botën e përtejme për lirinë, e nuk u kthyen më.

Aq më dhimbshëm vjen në vargje kur të athtit pikon mbi mendimin kur flitet mbi idealin dhe gjykimet njerëzore , duket se kalojnë kufinjtë e ndjeshmërisë njerëzore kur thuhet se 

''idealit tënd thonë se i është ndalur ora'', 

dhe ndjehet i turpëruar poeti deri në 'skuqje' para sakrificës atdhetarit, aq sa duket se mish as asht nuk i mbete më fjalës as mendimit.

 

/ Nuk dua aspak të të zhgënjej e as të fyej

/ Këtu shumëç'ka është e nëpërkëmbur

/ Lufta, liria, paqja, njeriu, njerëzorja, shembëlltyra

/ Nëpër mote të liga po ecim dhe fati i atdheut

 

               ''COPËZA TË NJË LETRE''

 

Universi i poetit është atdheu i tij, mbi të cilin s'duron dot robërinë pasi ia din mirë historitë e ia ndjen dhimbjen, ndaj autori është bartës i dhimbjeve të mëmëdheut dhe sjell kaq shumë imazhe si luftën e paqen, por dhe shembëlltyra të fuqishme. Ndjenja e poetit zbulon fuqinë e egzistencës duke vënë përballë fatet e popullit tij dhe kërkon mundësi të reja me qëllim që të përmbyset gjëndja aktuale dhe le të dëgjohet në tërë trojet e etnisë.

 

Padyshim që poeti Gëzim Ajgeraj është ndër të paktët që përdorë gjithë stilet poetike apo llojet e vargjeve, thyerjet, elementet poetike që jo vetëm për t'i njohur por, i përdorë në forma të shkëlqyera duke të lënë mbresa në lexim.

Stili që i shkon aq për shtat dhe e lëvron pothuajse gati në shumicën e vëllimeve është hermetizmi, ndonëse edhe për t'u kuptuar, nuk është dhe aq i lehtë,por është profesionalizëm, është talent, arritje, është vlerë e padiskutueshme poetike dhe letrare.

Kjo lloj filozofie lëvrohet shumë rrallë në ditët e sotme, dhe sidomos pas poetëve të mëdhenj Azem Shkreli e Ali Podrimja.

Hermetizmi në poezinë e Ajgeraj- t, ka ardhur krejt natyrshëm dhe ashtu qëndron plot dhunti, por dhe peshë e rëndë për poezinë gjithashtu e veshur mjaftueshëm me metaforat e fuqishme që bëhen pasuri e jashtëzakonshme në fjalë, varg e poezi.

Poezia e Ajgeraj- t, as nuk mund të përkthehet aq e bukur sa është në një gjuhën shqipe, pasi mungojnë fjalët e duhura për t' i përshtatur në gjuhë të huaja, dukuri kjo që vërteton pasurimin që autori i bën poetikës dhe Letërsisë Shqipe. Kjo dukuri është reale dhe e them me bindje pasi dihet se veprës së autorit i kam bërë një studim të plotë, ndaj rezulton e tillë e besoj në vërtetësi.

 

/ Një ditë miku im e kishte gjetur enigmën

/ Erdhi tek unë e më tha

/ Gjuhën që ti përdorë herë pas here

/ Nuk e kupton lehtë pusheti as përkthyesit

/ Që punonë për të

/ Qoftë i shenjtë ky hermetizmi në vargje 

/ Shpesh'herë na i ka shpëtuar kokat

/ Nga hijenat e qiellit fjalës 

 

        ''PËR HERMETIZMIN NË VARGJE''

 

Gjithçka që u fol më lart, a nuk është vitalitetit i shpirtit krijues të autorit që forca e fjalës, diapazoni dhe estetika në varg, japin kuptimin ku të magjeps me shkëndijimet e art- bërjes, pasi përcjell mall e ndjenjë, mllef e guxim, forcë e durim, i ndjerë thellësisht dhe mendimet i shtrin skaj më skaj ndonëse as’sesi nuk ndjehet rehat kurrë dhe asnjëherë brenda sferës mëmëdheut pasi problematikat e mëdha janë aty këmbëkryq. Inteligjenca e poetit përfshin aftësitë dhe prirjet por dhe thellimin psiko- filozofik megjithatë dallohet natyra e poetit ‘rebel’ ndonëse ngacmueshmëria e karakterit e bën të pa’pajtueshëm me realitetin dhe orbitën që e rrethon ndaj e shpreh në vargjet e vëllimit

 

 “MALLKIMI I ËNDËRRËS”.

 

Eh libri, libri ia kalon çdo ilaçi farmacie, prandaj autori vjen si melhem me fjalën për të shëruar plagët e shpirtit plagosur ndër kohërat e vështira, por kështu vjen ky poet i përmasave universale në këtë vëllim thellësisht tronditës që 'ëndërron mbi ëndërrat' për të qënë bashkë'mendimtarë me atdheun e nevojat që parandjen vendi dhe bashkë- kohësit.

Gëzim Ajgeraj, poeti ekzemplarë i rrallë virtytesh në ditët e sotme, kërkon që pema e Atdheut të ketë frutat më të begata në gjithë këtë univers. 

Le të shijojmë vargjet e bukura të këtij vëllimi mjaft të veçantë nga stili i përdorur me një gërshetim perfekt të të folurës vjetër dhe të re ku finesat mund t’i dallojnë veç profesionistët, ndaj ky motiv e ngre në piedestalin e krijimtarisë poetike.

Poet të tillë paqin sa më shumë trojet shqiptare.

Sa më lehtë e këndshëm për lexuesin.

Suksese autorit Gëzim Ajgeraj 

Udhë e mbarë librit.

 

                           Lezhë më 09. 02. 2024